نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm نشریه علمی پژوهشی مکانیک سنگ ایران توسط انجمن مکانیک سنگ ایران (عضو انجمن بین المللی مکانیک سنگ و زیر نظر وزارت علوم) پایه گذاری شده است. fa-IR نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران اثر سطح مقطع و شدت تنش بر روی توسعه ناحیه آسیب اطراف تونل ها در توده سنگ سخت : مدل¬سازی عددی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/187 <table width="88%"> <tbody> <tr> <td width="82%"> <p>افزیش عمق حفریه­های زیرزمینی در توده­سنگ سخت، سبب واکنش شدید به حفاری در این نوع توده­سنگ می­شود.&nbsp; نمونه­ای از این واکنش توسعه ناحیه آسیب در اطراف حفریه است. در این مطالعه ناحیه آسیب با استفاده از مدل­سازی عددی دوبعدی در ترکیب با مدل رفتاری تضعیف چسبندگی – تقویت زاویه اصطکاک مدل­سازی شد. تاثیر سطح مقطع و شدت تنش بر روی توسعه این ناحیه مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان دهنده تاثیر قابل­توجه نوع سطح مقطع با سطوح صاف یا انحنادار است. سطوح صاف ناحیه آسیب با تمرکز و عمق بالاتر را ایجاد می­کنند. جهت توسعه آسیب وابستگی بالایی به شدت تنش و نسبت تنش افقی به قائم دارد. میدان تنش غیرهمسانگرد نیز سبب توسعه ناحیه آسیب در راستای خاصی می­شود.</p> <p>&nbsp;</p> </td> </tr> </tbody> </table> شفیع خوشخرام چریک آباد کامران گشتاسبی حمیدرضا نجاتی حق نشر بررسی آزمایشگاهی و عددی مقاطع تونل دارای المان بتنی با شکل¬پذیری بالا(HDC) ¬ واقع در محیط¬های مچاله¬شونده http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/185 <p style="text-align: right;">به منظور بررسی دقیق رفتار واقعی تونل­ها در اثر بارهای وارده در شرایط گوناگون محیطی، نیازمند ساخت نمونه­هایی در مقیاس واقعی می­باشیم ولی با توجه به اینکه ساخت و اعمال نیروها در مقیاس­ بزرگ مستلزم صرف هزینه بالایی می­باشد و از طرفی در بعضی شرایط امکانات آزمایشگاهی برای آماده­سازی شرایط بارگذاری در این مقیاس فراهم نمی­باشد، لذا برای کاهش هزینه­ها و امکان انجام بارگذاری­های مختلف از نمونه مدل­های آزمایشگاهی برای ساخت و بارگذاری استفاده می­گردد. ساخت نمونه­های آزمایشگاهی در مقیاس کوچک بایستی به گونه­ای باشد تا شرایط واقعی را تا حد قابل قبولی تداعی نماید. معمولاً در راستای بررسی رفتار تونل­ها از نمونه­های کوچک آزمایشاهی تا مقیاس تقریبی 40/1 اندازه واقعی استفاده می­گردد. در این پژوهش تونل­هایی در مقیاس آزمایشگاهی با قطر 15 سانتی­متر ساخته شده و با استفاده از یک Set up خاص که در دانشگاه صنعتی سهند ساخته شده است نمونه­ها تحت بارگذاری شعاعی قرار گرفته­اند. مقاطع تونل مورد آزمایش در نرم افزار اجزاء محدود اباکوس مدل­سازی شده­اند و نتایج نمونه مقاطع تونل آزمایشگاهی شامل کرنش شعاعی بوجود آمده در برابر بار وارده با مدل­های عددی نظیر مقایسه شده­اند. تحلیل نتایج نشان می­دهد کرنش شعاعی بوجود آمده در مقاطع تونل با افزایش المان­های شکل­پذیر افزایش می­یابد. ایجاد کرنش­های کوچک در مقاطع تونل می­تواند بار و تنش­های وارده به مقاطع را به شدت کاهش دهد و از طرفی با برآورد کرنش شعاعی محیط سنگی و پیرامونی تونل­ها می­توان از چیدمان مناسب المان بتنی با شکل­پذیری بالا&nbsp; استفاده نمود.</p> <p>&nbsp;</p> حسن افشین حق نشر تحلیل نشست زمین در پی حفر تونلهای کم عمق، مطالعه موردی: بخش پایانی تونل خط 6 مترو تهران و بررسی نشست محدوده حرم شاه عبدالعظیم حسنی(ع) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/184 <p>امروزه، حفاری های زیر سطحی مترو جزء لاینفک توسعه شهری می باشند. یکی از مخاطرات این گونه حفاری ها ، بروز پدیده نشست زمین در اثر حفر تونلهای کم عمق مترو است که چالش بزرگی برای طراحان این پروژه ها محسوب می شود. لذا شناخت عوامل دخیل در نشست زمین، پیش بینی مقدار نشست و کاهش اثرات مخرب آن بر ساختمانها و سازه های سطحی شهرها اموری بسیار مهم در طراحی و توسعه این گونه تونلها می باشند.</p> <p>در این تحقیق پدیده نشست زمین مورد بررسی قرار گرفته و طی یک مطالعه موردی، میزان نشست زمین در اثر حفر تونل مترو خط ۶ تهران، بخش جنوبی و پایانی این خط، محاسبه شده و عوامل تشدید کننده آن مشخص گردید. با توجه به داده های ژئومکانیکی لایه های زمین در سایت پروژه و مشخصات فنی تونل مربوطه و با استفاده ازمدلسازی پروژه در نرم افزارFLAC مقدار نشست در اثر حفر این تونل در حوالی ایستگاه آخر این خط، ضلع شرقی حرم شاه عبدالظیم(ع)، مورد بررسی قرار گرفت. این مطالعه نشان داد که مقدار نشست زمین در محدوده مجاز قرار دارد. همچنین از میان چسپندگی و مدول الاستیسیته خاک، فاکتور دوم بیشترین تاثیر را در میزان نشست زمین دارد.</p> محمد ناظمی امیر عباس نامجوی راد حق نشر بررسی تاثیر ناهمگنی بر مکانیزم شکست نمونه‌های سنگی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/183 <p>یکی از ویژگی‌های اساسی در سنگ‌ها که تاثیر زیادی بر مشخصات ژئومکانیکی و فرآیند شکست آنها دارد، ناهمگنی است. در این مقاله سعی شده با استفاده از تغییراتی که در صلبیت مواد سنگی ایجاد شده است، میزان ناهمگنی مواد را تغییر داد. پارامتر مهمی که باعث ایجاد این تغییر می‌شود، انحراف استاندار چسبندگی بین دیسک‌ها است. به منظور بررسی اثر ناهمگنی از روش عددی و نرم افزارPFC<sub>2D</sub> &nbsp;استفاده می شود. مدل پیوندی استفاده شده در مدلسازی عددی، مدل پیوند مسطح است. در این مدل، هر پیوند به صورت یک سطح محدود بین دو سطح فرضی می­باشد که این سطح خود به چندین قسمت تقسیم شده است که هر کدام از این قسمت­ها دارای مقاومت اولیه­ایی هستند. برای بررسی اثر ناهمگنی، سعی شده از سنگ‌های مختلف با شاخص شکنندگی متفاوت استفاده شود‌. شاخص مورد نظر نسبت مقاومت فشاری به مقاومت کششی است که توسط Hucha and Das در سال 1974 ارایه شده است. سه نمونة، گچ، ماسه سنگ و گرانیت با نسبت شاخص­های شکنندگی 6/6 ، 7/13و&nbsp; 4/22 انتخاب شده است. در نهایت می‌توان دریافت که شکل شکست نمونه با تغییر انحراف استاندار چسبندگی، تغییر می‌کند. بنابراین مقدار انحراف استاندار چسبندگی زمانی صحیح می‌باشد که شکل شکست نمونه در آن انحراف استاندار، شبیه شکل شکست نمونه در آزمایشگاه باشد.</p> حمیدرضا نجاتی حق نشر بررسی پایداری دیواره چاه انحرافی به کمک روش ارزیابی کمی ریسک در یکی از میادین جنوب غرب ایران http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/182 <p>در این تحقیق از داده های هفت حلقه چاه بمنظور بررسی و مدل­سازی پایداری دیواره چاه انحرافی در حفاری سازند شیلی یکی از بزرگترین میادین نفتی جنوب غرب ایران استفاده شده است. مشکلات ناپایداری دیواره چاه باعث تحمیل هزینه های گزاف و تأخیر در پیشبرد برنامه توسعه میدان شده است. بنابراین بمنظور ساخت مدل مکانیکی زمین، چاه دارای اطلاعات کامل نمودارهای پتروفیزیکی، زمان گذر موج طولی و برشی انتخاب گردید. روابط مناسبی به منظور تخمین داده­های استاتیک ژئومکانیکی میدان مورد مطالعه ارائه می شود که به کمک داده­های آزمایشگاهی (مغزه) اعتبارسنجی شده است. فشار منفذی سازند جزء اصلی­ترین پارامترهای ورودی ساخت مدل مکانیکی است که رابطه تخمین بوسیله داده­های واقعی نمودار RDT اعتبارسنجی گردید. بمنظور محاسبه مقادیر تنش های اصلی و تعیین رژیم تنشی منطقه، تنش افقی حداقل و حداکثر بترتیب به کمک داده آزمایش نشت سازند (LOT) و محل های ریزش دیواره چاه در نمودار تصویری اعتبارسنجی گردید. با بررسی نمودارهای تصویری و آنالیز 89 مورد ریزش دیواره چاه و شکست القائی، امتداد تنش های افقی با دقت بالا مشخص شده است. سپس با استفاده از آنالیز عددی و تحلیلی پایداری دیواره چاه، به کمک معیار شکست موهر-کلمب، حداقل وزن گل مورد نیاز در آزیموت و زاویه های مختلف چاه انحرافی محاسبه گردید. وزن گل پیش بینی شده توسط داده های واقعی حفاری چهار حلقه چاه مجاور در میدان مورد نظر اعتبارسنجی شده است. در مرحله آنایز کمی ریسک هدف بررسی تاثیر میزان عدم قطعیت پارامترهای اصلی (متغیرهای ورودی رابطه تعیین حداقل وزن گل مورد نیاز بر اساس معیار شکست موهر-کلمب) و حساسیت آن­ها در افزایش درصد موفقیت و کاهش شکست می­باشد. در روش آنالیز کمی ریسک از روش شبیه سازی مونت کارلو استفاده شده است و نتایج در نمودار تورنادو نمایش داده می شود.</p> حسین جلالی فر رسول حیدری جواد کسروی حق نشر مطالعه عددی تأثیر محصورشدگی سنگ بر نفوذ ابزار در آزمون پانچ http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/181 <p>شکنندگی یکی از خصوصیات مهم سنگ است که به پیش‌بینی رفتار خردشدن سنگ، انرژی مصرف‌شده در برش سنگ و انتخاب هندسه برش بهینه می‌پردازد. آزمون نفوذ پانچ یکی از روش‌های مستقیم اندازه‌گیری شکنندگی و نیروی واردشده به ابزار طی نفوذ در سنگ است که در این آزمون از قالب فولادی و پرکننده سیمانی برای شبیه‌سازی محصورشدگی سنگ استفاده می‌شود. با توجه به انعطاف‌پذیری روش‌های عددی، در این مطالعه، با مدلسازی فرآیند نفوذ به‌روش المان‌محدود و اعتبارسنجی آن با آزمون آزمایشگاهی، به بررسی تأثیر محصورشدگی سنگ بر نفوذ ابزار و شکنندگی سنگ پرداخته شده‌است. نتایج نشان می‌دهد، با مدلسازی عددی آزمون نفوذ پانچ به‌روش المان‌محدود، می‌توان نتایج این آزمون را با دقت بالایی به‌دست آورد. همچنین مشاهده شد، مقدار حداکثر نیروی واردشده به نفوذگر و شاخص شکنندگی در حالت محصورشده سنگ نسبت به آزمون نفوذ پانچ افزایش می‌یابد و این افزایش در سنگ‌های صلب‌تر مانند گرانیت بیشتر مشاهده می‌شود.</p> جعفر خادمی حمیدی حق نشر تأثیر سه‌بعدی سیستم‌ پیش نگهدارنده تیر پیشرو برنشست سطح زمین در شرایط تغییرپذیری مکانی مدول یانگ در تونل‌زنی NATM (مطالعه موردی) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/180 <p>یکی از مهم‌ترین مسائلی که در حفاری تونل‌های شهری موردتوجه قرار می‌گیرد، نشست بیش‌ازحد سطح زمین است. این موضوع زمانی اهمیت ویژه پیدا می‌کند که ارتفاع روباره تونل کم است، بنابراین برای کاهش میزان نشست سطح زمین در این شرایط معمولاً از روش‌های حفاری متوالی یا تکنیک‌های تقویت خاک، یا ترکیبی از هر دو استفاده می‌شود. در تونل ضربعلی‌زاده، به دلیل ارتفاع کم روباره از هر دو روش یعنی تونل‌زنی اتریشی و استفاده از دو سیستم پیش نگهدارنده جهت طراحی و اجرا تونل استفاده‌شده است. برای بررسی تأثیر سیستم‌ پیش نگهدارنده تیر پیشرو بر روی حداکثر نشست سطح زمین، رفتار واقعی خاک باید به‌دقت ارزیابی شود. در این راستا، از روش تفاضل محدود تصادفی برای توصیف شرایط واقعی رفتار خاک استفاده‌شده است. سپس مقادیر حداکثر نشست سطح برای وجود و عدم وجود تیر پیشرو &nbsp;به دست آمد و با یکدیگر مقایسه شد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که در صورت عدم استفاده از سیستم‌های پیش نگهدارنده تیر پیشرو، درصد تغییرات میانگین و همچنین &nbsp;ضریب تغییرات حداکثر نشست سطح زمین به ترتیب 5/35٪ و 7/61٪ افزایش می‌یابد.</p> محمدعلی طهماسبی رضا شیرین آبادی اسماعیل رحیمی احسان موسوی امیر حسین بانگیان تبریزی حق نشر تحلیل آزمایشگاهی و عددی به منظور ارزیابی تأثیر هندسه و اندازه مغزه بر مقاومت فشاری تک محوره بتن http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/179 <p>جهت ارزیابی مقاومت بتن در یک ساختار موجود، روش نیمه مخرب به صورت برجا همواره چالش­برانگیز است. در برخی مواقع، ناگزیر به اعمال آزمایش مغزه­گیری بر روی اعضایی مانند ستون بوده که انجام آزمایش مغزه­گیری در ستون موجب ایجاد حفره استوانه­ای یا مکعب شکل در آن می­گردد که وجود این حفره اثر منفی در ظرفیت باربری عضو داشته باشد. به بیان دیگر، هندسه آزمایش مغزه و نیز نسبت حجم و عرض/قطر حفره نسبت به ساختگاه در بتن باعث تاثير روی عضو شده و بر همين مبنا نسبت­های مذکور تأثیر بسزایی در سنجش مقاومت ساختگاه دارد. در این تحقیق، اثر حفره بر مقاومت فشاری 8 سری 5 تایی نمونه بتن با ابعاد 15×15× 15 با اندازه­های مختلف و نیز هندسه استوانه و مکعبی تهیه شد. رابطه خطی مقاومت فشاری تک محوره بتن و نسبت قطر حفره به عرض نمونه و رابطه مقاومت فشاری تک محوره بتن و نسبت حجم حفره و حجم نمونه بر اساس مدل آزمایشگاهی و عددی به صورت بار عمود بر حفره حاصل شد. نتایج حاصله نشان می­دهد، چنانچه به ترتیب حجم و قطر حفره حدود 14 و 60 درصد حجم و عرض نمونه باشد، می­تواند تا 58 و 74 درصد مقاومت فشاری تک محوره را تقلیل دهد.</p> رضا شیرین آبادی احسان موسوی محمد علی طهماسبی محمد علی طهماسبی حق نشر تکمیل روش SGR با داده‌های واقعی در برآورد آب ورودی به تونل‌های سنگی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/178 <p>روش استاندارد کاملی برای برآورد حجم دقیق و مکان‌های ورودی آب زیرزمینی که ممکن است در تونل‌های سنگ دیده شود وجود ندارد. سیستم رتبه بندی ساختگاه تونل از نظر ورود آب (SGR) بر اساس بررسی های اولیه صحرایی به منظور طبقه بندی کمی تونل از دیدگاه نشت آب زیرزمینی است. در این سیستم رتبه بندی، پارامترهایی مانند درزه داری، شیستوزیته، مناطق خرد شده، کارستیفیکاسیون، نفوذپذیری خاک، بار آبی بالای تونل و بارندگی سالانه ارزیابی می‌شود. اما این روش با توجه به شرایط زمین ‌شناسی و هیدروژئولوژی نیاز تکمیل سازی دارد. برخی از پارامترها باید اصلاح و حتی حذف شده و برخی از پارامترهای جدید نیز باید پیشنهاد شوند. در این مقاله ، روش SGR با توجه به پارامترهای جدید بهینه شده است. در این تحقیق، با توجه به تجارب حفاری‌های واقعی تونل کرمان و کرج، صحت روش SGR بررسی شد. در نتیجه، روش بهینه سازی شده SGRm معرفی می‌شود. نتایج SGRm در مقایسه با نتایج &nbsp;SGR اولیه، به داده‌های واقعی به دست آمده از تونل‌های فوق نزدیک‌تر است. بنابراین، این روش به عنوان یک روش جدید برای تخمین ورودی آب به تونل معرفی شده است.</p> MASSOUD MORSALI حق نشر ویراستار http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/177 <p>سلام</p> نشریه مکانیک سنگ حق نشر تاثیر کرن شهای خمیری بر تغییر شکل مخازن نفتی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/173 <p>در تحقیق حاضر تاثیر حرکت سیال بر تغییر شکلهای خمیری و کشسان خمیری در مخازن سیال زیر<br>سطحی با تمرکز بر مخازن نفتی بررسی شده است. این نوع از مدلسازی و بررسی تغییر شکلها و<br>کرنشهای خمیری همواره از مهمترین مسائل در مدیریت و توسعه صنعت نفت و مخازن نفتی است.<br>جریان سیال در مخازن نفتی و در م حیطهای متخلخل در مقیاسهای مختلفی مورد بررسی قرار میگیرد.<br>همین امر باعث ایجاد چالشهای متعدد در امر شبیهسازی مخازن در زمینه صحت، دقت و توان محاسباتی<br>میشود. در همین راستا الگوی چند مقیاسی چند فیزیکی ترکیبی ) ????3???????? ( به عنوان الگویی کارامد<br>در این شبیهسازی اخیرا معرفی شده است. در این مقاله فرایند ارتقا الگوی فوق برای مدلسازی دقیق<br>فاز جامد و همچنین اندرکنش این فاز با فاز سیال ارائه شده است. برای ارتقا الگوی ????3???????? به یک مدل<br>ژئومکانیکی با قابلیت شبیهسازی پلاستیک از یک مدل رفتاری یکپارچه برای مدلسازی رفتار مخازن<br>استفاده شده که دارای تابع تسلیم یکپارچه است و برای حل توامان معادلات و همگرایی از روش ضمنی<br>استفاده میکند. نتایج شبیهسازیها نشان داده که مدل رفتاری کشسان خمیری در ترکیب با الگوی ذکر<br>شده، یک مدل قدرتمند را برای شبیهسازی مخازن نفتی با تغییر شکلهای دامنه بالا ارائه میکند.</p> omid roshan احسان طاهری حق نشر بررسی عددی الگوی جریان در محیط دارای نفوذپذیری دوگانه در حضور گسل قطری با استفاده از روش خط جریان http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/164 <p class="a" dir="RTL">از پیش‌بینی جریان آب ورودی به درون تونل تا مخازن ژئوترمال و دفینه‌های زباله‌ها، شناسایی الگوی جریان در محیط‌های سنگی دارای اهمیت بسیاری است. برای بررسی الگوی جریان در محیط‌های سنگی، از روش‌های مختلف عددی و آزمایشگاهی استفاده می‌شود. از روش‌های عددی به علت عدم وجود محدودیت در ابعاد محیط مورد شبیه‌سازی، بسیار استفاده شده است. در این پژوهش از توسعه یک برنامه Matlab برای مطالعه الگوی جریان در یک محیط دارای نفوذپذیری دوگانه استفاده گردید. ابتدا یک مدل دو بعدی با یک گسل سرتاسری توسعه داده شد. سپس با صرف‌نظر از اثرات جاذبه، مدل گسل قطری سرتاسری از جنوب غرب به شمال شرق روی محیط متخلخل پیاده‌سازی گردید و پس از آن از دو نقطه ابتدایی و انتهایی گسل، تزریق و بهره‌برداری به صورت دو ترم منبع و تخلیه تعریف شد. معادلات فشار به صورت ضمنی حل گردید و پس از آن، درصد اشباع به صورت صریح برای هر سلول مورد محاسبه قرار گرفت. با در دست داشتن فشار و درصد اشباع، میدان سرعت برای کل مدل به دست آورده شد. پس از آن، خطوط جریان شناسایی شده و در کنار پارامتر زمان انتقال، برای تفسیر رفتار سیال در محیط مورد استفاده قرار گرفت.</p> سجاد نامداری علیرضا باغبانان حمید هاشم الحسینی حق نشر بررسی عملکرد مدل¬های داده مبنا در تعیین فشار دوغاب سیمانی با استفاده از روش تلفیقی آزمون گاما و الگوریتم ژنتیک (GA-GT) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/161 به­منظور بهبود پارامترهاي ژئومکانيکي و قابليت باربري توده سنگِ بستر یا کاهش تراوايي و بهسازي شرايط بستر سدها و سازه­های مهندسی مرتبط با زمین، تزریق دوغاب سیمانی انجام می­شود. فشار تزریق، پارامتر تعیین­کننده در موفقیت عملیات است به گونه ای که مقادیر کم یا زیاد فشار تزریق دوغاب باعث بروز خسارات مالی و زمانی و عدم موفقیت پروژه میشود با توجه به گستردگی پارامترهای موثر بر فشار تزریق، تعیین فشار بهینه تزریق با استفاده از روابط تحلیلی و تجربی قبلی با خطای زیادی روبرو می­شود، لیکن در این مقاله با کمک روش SVR و با استفاده از اطلاعات پروژه­های بزرگ و موفق، فشار بهینه تزریق با میزان خطای R قابل قبول (بالای 0.90) تعیین شد. همچنین با یافتن ترکیب بهینه اطلاعات ورودی با استفاده از الگوریتم ژنتیک GT-GA، و حذف داده­های انحرافی میزان خطای محاسباتی به حداقل رسیده و خطای R به میزان تا 30% بهبود می­یابد. روش SVR با استفاده از توابع مختلف کرنل بهترین مقدار را برای پارامتر وابسته در فضای پارامترهای مستقل یافته و ارائه می کند. حسن بخشنده امنيه سید احسان موسوی حق نشر مطالعه عددی رفتار غیر خطی سیال در شکستگی های طبیعی در مجاورت محیط متخلخل http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/160 <p dir="RTL">شناخت رفتار هیدرولیکی بازشدگی های سنگی به عنوان محل عبور سیال در توده سنگ ضروری است. پارامترهای هندسی شکستگی، نظیر زبری دیواره‌ها و بازشدگی شکستگی تاثیر قابل توجهی در رفتار هیدرومکانیکی آن دارد. این نکته در مقالات زیادی مورد بررسی قرار گرفته است، اما بحث عبور سیال از زون تراوا در مجاورت درزه و شکاف به ندرت مطالعه شده است. بدین سبب در این مقاله به صورت عددی رفتار سیال در محیط متخلخل شکافدار شبیه سازی گردیده است. در تهیه هندسه مدل از اسکن سه بعدی دیواره‌های شکستگی نمونه های اخذ شده از یکی از چاه های نفت جنوب ایران استفاده شده و با استفاده از نرم افزارICEM CFD هندسه شکستگی ها تهیه و با نرم افزارAnsys Fluent جریان سیال در شکستگی سنگ و ماتریکس متخلخل شبیه‌سازی شده است. با توجه به اینکه در واقعیت دو سطح درزه با هم اتصال دارند، هندسه مدل در شرایطی که درزه ها باز نبوده (mated) و در درصد مشخصی اتصال برقرار است (اتصال بین دو سطح برابر 15، 30، 45، 60، 75، 90% مساحت کل سطح) ساخته شده است. نتایج این مدلسازی نشان میدهد که رابطه ماکروسکوپی فورچی میر به خوبی جریان غیرخطی سیال در شکستگی سنگی را حتی با لحاظ ماتریکس تراوا توصیف می‌کند. با این تفاوت که هر چه مقدار تراوایی ماتریکس مجاور درزه بیشتر باشد مقدار تراوایی درزه نیز بیشتر می شود.</p> علی آرین فر احمد رمضان زاده محمد خلیلی حق نشر طبقه‌بندی آماری ضریب زبری درزه با استفاده از روش بردار پشتیبان http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/159 زبری درزه ترکیبی از بخش‌های آماری و زمین‌آماری است که به‌عنوان زبری اولیه و ثانویه شناخته می‌شوند. به علت ماهیت تصادفی زبری‌های ثانویه و تغییرات زبری درزه پارامترهای متعددی برای تعریف زبری استفاده شده است. در این مطالعه از 8 پارامتر مختلف برای تخمین ضریب زبری درزه (JRC) برای 112 پروفیل زبری استفاده شد. ماتریس تأثیر متقابل این پارامترها بر مقدار JRC ایجاد شد و مقدار ضریب همبستگی پیرسون برای 28 حالت ممکن محاسبه شد. نتایج نشان می‌دهد که حالت‌هایی با ضریب همبستگی در حدود 8/0 برای کلاس‌بندی JRC مناسب هستند. به دلیل وجود مرزهای نسبتاً مشخص بین دو کلاس زبری متوالی نسبت به سایر حالت‌ها و داشتن مفهوم مهندسی مشخص از پارامترهای انحراف معیار ارتفاع دندانه‌ها و انحراف معیار زاویه دندانه‌ها برای طبقه‌بندی JRC استفاده شد. با استفاده از روش طبقه‌بندی بردار پشتیبان، مرز بین 10 کلاس زبری مشخص شد. نتایج طبقه‌بندی انجام‌شده با انجام 20 آزمایش برش مستقیم بر روی سطوح درزه طبیعی اعتبار سنجی شد. بیش از 70 درصد نتایج پیش‌بینی با نتایج آزمایشگاهی تطابق دارد و حدود 20 درصد نتایج مقدار پیش‌بینی‌شده با مقدار واقعی یک کلاس فاصله دارد. با این ‌وجود تخمین زبری با استفاده از پروفیل‌ها دوبعدی همواره با محدودیت‌ روبرو است. حجت نسب سعید کریمی نسب حسین جلالی فر حق نشر اثر ميرايي و نسبت فاصله داري به بارسنگ چال بر مکانیزم خردشدگی سنگ با استفاده از نرم افزار PFC2D و Wipfrog http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/157 <p dir="RTL">در این مقاله با استفاده از نرم افزار PFC2D بر پايه روش اجزاي مجزا، به بررسي اثر پارامترهای هندسی چال (فاصله‎داری) بر مکانیزم خردشدگی سنگ پرداخته شده است. به این منظور مدلی با ابعاد 1000×1000 ميلي ­متر در محیط نرم افزار ساخته شد. سپس میکروپارامترهای کالیبره شده در مدل اعمال شد. میکروپارامترها بعد از شبیه‎سازی مقاومت کششی سنگ و مقایسه با نمونه آزمایشگاهی کالیبره گردیدند. به منظور بررسی تاثیر پارامترهای هندسی بر روی مکانیزم شکست، چال‎هایی با نسبت فاصله‎داری‎ها به بردن های مختلف در مدل عددی حفاری گردید (نسبت فاصله داری به بردن برابر 15/1، 3/1 و 45/1). با بررسی زون‎های مختلف شکست در حالت‎های مختلف در نرم افزارهاي PFC2D و Wipfrog، نسبت فاصله داری به بردن برابر با 3/1 به عنوان مطلوب‎ترین آرایش برای خرادیش پیشنهاد گردید. به بیان دیگر در این نسبت بهینه ترین ابعاد دانه ها بدست می آید. همچنین اثر ميرايي­های مختلف بر روی مکانیزم شکست بررسی شد. با افزایش ميرايي میزان خردشدگی کاهش پیدا می­کند که بیشترین میزان خردشدگی مربوط به دمپینگ 5/0 است.</p> وهاب سرفرازی حق نشر بررسی تاثیر تنش‎های برجا بر پاسخ لرزه‎ای تونل‎ها http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/156 تونل‎ها یکی از مهم‎ترین سازه‎های زیرزمینی هستند که امروزه در سرتاسر جهان جهت توسعه مسیرهای ارتباطی ایجاد می‎شوند. با توجه به نیاز جامعه به تونل‎های شهری و بین شهری به جهت تسهیل در عبور و مرور، کاهش بارترافیکی یا کوتاه‎تر شدن مسیرها، اینگونه سازه‎ها در شرایط مختلف ژئوتکنیکی و اعماق مختلف ساخته می‎شوند. با رخداد زلزله‎های ویرانگر در سال‎های اخیر و ایجاد خسارت‎های جدی به چنین سازه‎هایی، بشر را بر آن داشت تا به ارزیابی لرزه‎ای سازه‎های زیرزمینی روی آورد. زلزله به عنوان رویدادی با عدم قطعیت بالا، امکان پیش‏بینی دقیق میزان آسیبی که می‏تواند در سازه ایجاد شود را مشکل می‎کند. در این پژوهش سعی شده است تا با در نظر گرفتن برخی عدم قطعیت‎های موجود، میزان آسیب‎پذیری لرزه‎ای سازه‎های زیرزمینی مورد بررسی قرار گیرد. به همین منظور با استفاده از روش تحلیل دینامیکی فزاینده و ساخت منحنی‎های شکنندگی به عنوان یک روش احتمالاتی، آسیب‎پذیری لرزه‎ای تونل‎های دو قلوی مترو اهواز مورد برررسی قرار گرفته است. پس از ارزیابی لرزه‎ای تونل‎های مورد مطالعه، تحلیل حساسیت پارامترهایی نظیر عمق و نسبت تنش‎ (k) انجام شده است و احتمال ایجاد آسیب در هر سطح PGA بررسی شده است. نتایج مدلسازی عددی و تحلیل احتمالاتی نشان داد که در محدوده 8 – 15 متری از سطح زمین، آسیب‎پذیری لرزه‎ای سازه افزایش می‎یابد که با توجه به مشخصات ساختگاه می‎توان به عنوان عمق بحرانیُ سازه در نظر گرفت. با در نظرگرفتن نسبت (k) مختلف، مشخص شد که با کاهش نسبت (k) آسیب پذیری لرزه‎ای سازه افزایش می‎یابد. مریم بلبلی زارع حق نشر مطالعه تاثير ميکروپارامترهاي مدل عددی PFC بر رشد ترک هيدروليکي http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/154 <p dir="RTL">در اين مقاله، با استفاده از نرم افزار PFC2D، تاثير سختي نرمال و برشي مدل و همچنين مقاومت نرمال و برشي مدل بر الگوي رشد ترک هيدروليکي مطالعه شده است. براي اين منظور ابتدا مدل عددي با ابعاد mm 1000*mm 1000 ساخته شد. ذرات شناور در مدل حذف گرديد بگونه اي که هر ديسک به سه ديسک مجاور در اتصال است. مدل توسط دو نوار کلامپ از بالا و پايين محصور مي شود. اين کلامپها مانع حرکت ديسکهاي مدل در راستاي قائم مي شود. بعد از حذف ديسکهاي شناور در مدل، يک حفره به قطر mm 100 در مرکز حفره ايجاد شد. تعدادي ديسک بارگذار در درون حفره قرار گرفته که وظيفه اعمال فشار هيدروليکي به ديواره حفره را برعهده دارند. سپس با تغيير ميکروخصوصياتي نظير سختي نرمال و برشي و مقاومت نرمال و برشي مدل تاثير آنها بر الگوي رشد ترک هيدروليکي آشکار مي شود. بطور کلي 6 الگوي شکست متفاوت شناسايي شد. سختي نرمال و برشي مدل و مقاومت نرمال و برشي مدل تاثير بسزايي بر الگوي شکست چاه دارد. در ادامه رابطه اي براي تخمين تنش هيدروليکي شکست براساس مقاومت فشاري تک محوره مدل ارائه شده است.</p> وهاب سرفرازی حق نشر Investigation of the Shearer performance in longwall method using particle flow code, case study: Parvadeh Tabas Mechanized Coal Mine http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/153 <p class="amsabstract">Nowadays most of the world’s coal is mined by mechanized longwall mining method. Many researchers study the reliability of the Shearer, but there are a few research works that investigate the effect of the design parameters of the shearer on the size of the extracted coal. For finding the best design parameters for working the Shearer, a real case study was investigated. Parvadeh Tabas mechanized coal mine. In this paper the performance of Shearer machine has been checked using Particle Flow Code in two dimension (PFC2D). The PFC model simulates the movement and interaction of many finite-sized particles. The particles are rigid bodies with finite mass that move independently of one another and can both translate and rotate. For this purpose, firstly PFC2D was calibrated using the results of experimental Compression Test and Brazilian Test. The Shearer diameter, displacement in each revolution and linear velocity of Shearer change in different models. Totally 27 models were built. The best performance of Shearer is that have 20 mm of diameter and displacement of 0.5 mm/REV. The minimum force applied to Shearer in X-direction is 18800kN and in Y-direction is 16000kN. Also, with increasing the Shearer diameter, the maximum applied force is decreased.</p> Mohammadreza Ajamzadeh Vahab Sarfarazi Hesam Dehghani حق نشر انتخاب بهینه سیستم پایداری به منظور بهسازی تونل‌های راه‌آهن http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/152 در آستانه گذشت یک قرن از احداث راه­آهن سراسری در ایران، هنوز مسیر­هایی وجود دارد که از زمان افتتاح به همان صورت بهره­برداری می­شود؛ تونل­ها بخش مهمی از این مسیرهای استراتژیک را تشکیل می­دهند که نیازمند بررسی جامع و سیستماتیک هستند. پژوهش حاضر به منظور انتخاب بهینه طرح بهسازی و تقویت تونل­های قدیمی انجام شده است. محور راه‌آهن تهران جنوب به عنوان مورد مطالعاتی این تحقیق انتخاب و پس از بررسی این مسیر، تونل شماره 68 (تونل کشور) با توجه به تفاوت در تنوع خصوصیات ژئومکانیکی به عنوان نمونه شاهد انتخاب شد. این تونل توسط مطالعات ژئوتکتونیکی به عمل آمده توسط نرم افزار عددی FLAC­<sup>3D</sup> مدلسازی شد و بحرانی ترین مقطع برای مطالعه تأثیر اضافه کردن سیستم­های نگهداری متداول بر ایمنی تونل مورد بررسی قرار گرفت. به منظور بررسی ایمنی، تنها مطالعات روی بخش بحرانی به نحوی انجام شد که ۴۷ سیستم نگهداری در نرم افزار FLAC­<sup>3D</sup> شبیه سازی و تحلیل به منظور بررسی ضریب ایمنی انجام شد. در مرحله بعدی هزینه اجرای هر کدام ازسیستم­های نگهداری محاسبه و عوامل «قابلیت اجرا» و «زمان نصب و عدم تعارض با بهره برداری» توسط نظر خبرگان به صورت کمی معین و به صورت چند متغیره توسط مدل­ فازی تاپسیس بهینه سازی شد. سهیل غیاثوند حق نشر توسعه شاخص حفرپذیری توده سنگ درزه دار بر اساس شاخص شکست سنگ در حفاری با TBM http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/151 <p dir="RTL">پیش بینی حفرپذیری توده سنگ درزه­دار در حفاری با ماشین­های حفار تمام مقطع تونل یکی از مسائل مهم در ارزیابی فنی و اقتصادی یک پروژه تونل سازی می­باشد. با توجه به تأثیر پارامترهای مختلف در حفرپذیری توده سنگ، تا کنون مدل­های مختلفی برای پیش­بینی این موضوع ارائه گردیده است. هدف این تحقیق ارائه مدلی جدید بر اساس توسعه شاخص شکست سنگ برای توده سنگ درزه­دار به منظور پیش­بینی حفرپذیری آن می­باشد. برای این هدف در ابتدا بانک اطلاعاتی از پارامترهای ژئومکانیکی ، مشخصات هندسی درزه­ها (فاصله داری و زاویه) و عملیاتی ماشین حفار دو پروژه تونل انتقال آب کوئینز در آمریکا و تونل بلند زاگرس (قطعه 2) در ایران تشکیل گردیده است. سپس فاکتور خردایش کل (ارائه شده توسط برولند در سال 1979) محاسبه و با استفاده از نرم افرار <em>SPSS</em> و روش های رگرسیون غیرخطی شاخص شکست بدست آماده در آزمایشگاه برای توده سنگ درزه­دار توسعه داده شده است. در ادامه نیز شاخص حفرپذیری بر اساس شاخص شکست توده سنگ درزه دار توسعه داده که ضریب همبستگی این شاخص 8/0 می باشد. مدل جدید در قطعه شمالی تونل انتقال آب کرمان مورد ارزیابی قرار گرفته که نتایج بیانگر مطابقت خوبی بین حفرپذیری پیش بینی شده با حفرپذیری واقعی دارد.</p> مرتضی خسروی احمد رمضان زاده شکراله زارع حق نشر بررسی تاثیر تنش‎های برجا بر پاسخ لرزه‎ای سازه‎های زیرزمینی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/150 تونل‎ها یکی از مهم‎ترین سازه‎های زیرزمینی هستند که امروزه در سرتاسر جهان جهت توسعه مسیرهای ارتباطی ایجاد می‎شوند. با توجه به نیاز جامعه به تونل‎های شهری و بین شهری به جهت تسهیل در عبور و مرور، کاهش بارترافیکی یا کوتاه‎تر شدن مسیرها، اینگونه سازه‎ها در شرایط مختلف ژئوتکنیکی و اعماق مختلف ساخته می‎شوند. با رخداد زلزله‎های ویرانگر در سال‎های اخیر و ایجاد خسارت‎های جدی به چنین سازه‎هایی، بشر را بر آن داشت تا به ارزیابی لرزه‎ای سازه‎های زیرزمینی روی آورد. زلزله به عنوان رویدادی با عدم قطعیت بالا، امکان پیش‏بینی دقیق میزان آسیبی که می‏تواند در سازه ایجاد شود را مشکل می‎کند. در این پژوهش سعی شده است تا با در نظر گرفتن برخی عدم قطعیت‎های موجود، میزان آسیب‎پذیری لرزه‎ای سازه‎های زیرزمینی مورد بررسی قرار گیرد. به همین منظور با استفاده از روش تحلیل دینامیکی فزاینده و ساخت منحنی‎های شکنندگی به عنوان یک روش احتمالاتی، آسیب‎پذیری لرزه‎ای تونل‎های دو قلوی مترو اهواز مورد برررسی قرار گرفته است. پس از ارزیابی لرزه‎ای تونل‎های مورد مطالعه، تحلیل حساسیت پارامترهایی نظیر عمق و نسبت تنش‎ (k) انجام شده است و احتمال ایجاد آسیب در هر سطح PGA بررسی شده است. نتایج مدلسازی عددی و تحلیل احتمالاتی نشان داد که در محدوده 8 – 15 متری از سطح زمین، آسیب‎پذیری لرزه‎ای سازه افزایش می‎یابد که با توجه به مشخصات ساختگاه می‎توان به عنوان عمق بحرانیُ سازه در نظر گرفت. با در نظرگرفتن نسبت (k) مختلف، مشخص شد که با کاهش نسبت (k) آسیب پذیری لرزه‎ای سازه افزایش می‎یابد. مریم زارع حق نشر تحلیل پایداری شیروانی‌های بالا دست و پایین دست جاده مشرف به سد هراز http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/149 <p class="a" dir="RTL">با توجه به احداث سد هراز، حدود 9 کیلومتر از جاده هراز در محدوده مخزن سد قرار می‌گیرد؛ لذا احداث مسیر جایگزین در تراز بالاتر ضروری است. در این دست‌نوشته، پایداری شیروانی‌های سنگی پرتال تونل در محدوده دره پرن واقع در مسیر جاده جایگزین مشرف به سد هراز، با استفاده از روش‌های سینماتیکی، تجربی و روش عددی تحلیل گردید و مدل سازی عددی آن با نرم‌افزار 3DEC انجام و سیستم نگهداری پیشنهادی مورد بررسی قرار گرفت. بدین منظور ابتدا با تحلیل سینماتیک، احتمال هر سه نوع گسیختگی صفحه‌ای، گوه‌ای و واژگونی در شیب‌های بالا دست و پایین دست جاده مشخص گردید و در ادامه با تحلیل پایداری شیب‌ها با روش تجربی SMR، مشخص گردید که توده سنگ در برخی موارد در رده‌بندی خیلی بد قرار می‌گیرد و در همه حالات نیاز به سیستم نگهداری است. مدل سازی عددی پایداری شیروانی با استفاده از نرم‌افزار 3DEC، حداکثر جابه‌جایی بلوک‌های شیروانی 42/8 سانتی‌متر برآورد گردید و ضریب اطمینان شیروانی مورد مطالعه 39/1 محاسبه گردید که از ضریب اطمینان مجاز برای دیوارهای سنگی میان و بلند مدت (5/1) پایین‌تر است. طبق نتایج تحلیل عددی و بررسی نتایج SMR، بهترین سیستم نگهداری پیشنهادی نصب پیچ سنگ به صورت موضعی و بتن پاشی با ضخامت 10 سانتی متر است. بر اساس نتایج مدل سازی عددی در 3DEC، با اجرای سیستم نگهداری پیشنهادی راک بولت و شاتکریت، حداکثر جابه‌جایی به 053/1 سانتی‌متر و ضریب اطمینان شیروانی به 55/1 افزایش می‌یابد</p> مهرداد شاقلانی لور رضا شکور شهابی میر رئوف هادئی مرتضی رحیمی دیزج علی ابوالقاسم اصفهانی حق نشر بررسی تاثیر تنش‎های برجا بر پاسخ لرزه‎ای سازه‎های زیرزمینی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/148 One of the most important underground structures that today created around the world for the development of communication routes is tunnel. Due to the urgent need of the community for urban and inter-urban tunnels to reduce traffic or shorten routes, this structures can be made in vary different geotechnical conditions and different depths. The destructive earthquake in recent years and caused serious damage to this structures, it has prompted to assess seismic evaluation of underground structures. Earthquake as an event with high uncertainty, makes it difficult to accurately predict the amount of damage that can be caused in structures. In this study, it is attempted to investigate the seismic vulnerability of underground structures, with considering the uncertainties in a possible earthquake. For this purpose, the Ahwaz metro twin tunnels have been considered as a case study and the seismic vulnerability of these tunnels has been investigated by incremental dynamic analysis and the construction of fragility curves as a probabilistic method. After seismic evaluation of the studied tunnels, sensitivity analysis of parameters such as depth, in-situ stress ratio was carried out and the probability of damage at different levels was investigated. The results of numerical modeling and probabilistic analysis showed that according to the site characteristics in a 8 to 15 meter of depths, the seismic vulnerability of the structures increases, which it can be referred to as critical depths. With considering different insitu stress ratio, it was found that by decreasing the insitu stress ratio, the structural vulnerability increases. مریم بلبلی زارع حمیدرضا نجاتی کامران گشتاسبی گوهرریزی حق نشر الگوی سطح پیرامونی یکپارچه رس و ماسه بر اساس مفاهیم حالت بحرانی و قانون اتساع عمومی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/147 در این مقاله بر اساس مفهوم سطح پیرامونی، یک الگوی رفتاری جهت مدل‌سازی یکپارچه رس و ماسه ارائه شده است. در این الگو از مفاهیم حالت بحرانی و پارامتر حالت استفاده شده است. به منظور شبیه‌سازی یکپارچه از هر دو خاک رس و ماسه، در این الگو یک قانون اتساع عمومی بکار گرفته شده است. این الگو از یک قانون جریان ناهمراه و یک قانون سخت‌شوندگی همسانگرد استفاده می‌کند. به منظور پیاده‌سازی الگوی پیشنهادی از روش ضمنی اویلر بر اساس لگوریتم نگاشت بازگشتی استفاده شده است. با پیاده‌سازی الگو کارایی آن بوسیله آزمایش‌های سه محوری یکنواخت بر روی رس و ماسه مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین جهت، رفتار رس و ماسه تحت آزمایش‌های سه محوری زهکشی‌شده و زهکشی‌نشده یکنواخت مدل‌سازی شد و با داده‌های آزمایشگاهی مقایسه گردید. نتایج شبیه‌سازی نشان می‌دهد که الگوی پیشنهادی به طور مناسبی می‌تواند رفتار نرم از حالت کشسان به خمیری، رفتار نرم‌شوندگی کرنشی، سخت‌شوندگی، روانگرایی و انتقال فاز را برای رس و ماسه تحت بارگذاری یکنواخت پیش‎بینی نماید. همچنین نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که روش ضمنی می‌تواند دقت و همگرایی بالای پاسخ‌ها را تضمین می‌کند. سید ایمان مقدم احسان طاهری مرتضی احمدی سیدعلی قریشیان امیری حق نشر مدلسازی عددی مکانیزم شکست ترک زبر در نمونه های دیسکی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/145 <p dir="RTL">یکی از اهداف مکانیک شکست در تحلیل مسائل حاوی ترک، بررسی رشد و گسترش ترک است. هر ترک تنها در محیط با توجه به هندسه و شرایط بارگذاری رشد و گسترش می­یابد که می­تواند تحت مودهای خالص و یا تحت مود ترکیبی باشد. الگوی رشد و گسترش ترک در این شرایط مشخص و مطابق با مود شکست است. یکی از مهم­ترین عوامل موثر در گسیختگی سازه­اي پدیده ترك خوردگی المان­هاي سازه می­باشد . نظر به اهمیت موضوع بررسی ترك در سازه­ها در اوایل نیمه دوم قرن بیستم به صورت روابط تجربی و معین آغاز و با معرفی مدل­هاي مختلفی نظیر مدل گریفیث، پاریز اردوگان، فورمن، نیومان و غیره ادامه یافت. با مشاهده پراکندگی­هاي چشم­گیر و غیرقابل صرف­نظر در نتایج تست­هاي موجود، بررسی این مسئله به صورت آماري با تحقیقات ویبول در این زمینه آغاز شد و اکنون نیز طی بیش از سه دهه محققان روش­ها و مدل­هاي گوناگونی جهت تحلیل پدیده ترك و رشد آن ارائه کرده­اند. در این تحقیق با استفاده از نرم افزارآباکوس و با بهره­گیري از روش اجزای محدود و بر پایه اصول مکانیک شکست، پدیده ترك خوردگی و رشد ترك و برسی فاکتور شدت تنش ترک زبر و ترک صاف و گسترش ترک پروفیل­های زبری بارتن مورد بررسی قرار گرفته است. بررسی انجام شده در این تحقیق نشان می­دهد که زبری ترک در سنگ اثر مهمی بر نحوه­ی انتشار ترک و ضریب شدت تنش در نوک ترک در نمونه­ی دیسکی دارد و مشاهدات عددی نشان می­دهد که با افزایش ضریب زبری ترک انحراف ترک­های باله­ای از پیش­ترک اولیه کاهش پیدا می­کند.</p> میر رئوف هادئی سامرند پورآذر حق نشر الگوی سطح پیرامونی یکپارچه رس و ماسه بر اساس مفاهیم حالت بحرانی و قانون اتساع عمومی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/142 <div align="center">در این مقاله بر اساس مفهوم سطح پیرامونی، یک الگوی رفتاری جهت مدل‌سازی یکپارچه رس و ماسه ارائه شده است. در این الگو از مفاهیم حالت بحرانی و پارامتر حالت استفاده شده است. به منظور شبیه‌سازی یکپارچه از هر دو خاک رس و ماسه، در این الگو یک قانون اتساع عمومی بکار گرفته شده است. این الگو از یک قانون جریان ناهمراه و یک قانون سخت‌شوندگی همسانگرد استفاده می‌کند. به منظور پیاده‌سازی الگوی پیشنهادی از روش ضمنی اویلر بر اساس لگوریتم نگاشت بازگشتی استفاده شده است. با پیاده‌سازی الگو کارایی آن بوسیله آزمایش‌های سه محوری یکنواخت بر روی رس و ماسه مورد ارزیابی قرار گرفت. بدین جهت، رفتار رس و ماسه تحت آزمایش‌های سه محوری زهکشی‌شده و زهکشی‌نشده یکنواخت مدل‌سازی شد و با داده‌های آزمایشگاهی مقایسه گردید. نتایج شبیه‌سازی نشان می‌دهد که الگوی پیشنهادی به طور مناسبی می‌تواند رفتار نرم از حالت کشسان به خمیری، رفتار نرم‌شوندگی کرنشی، سخت‌شوندگی، روانگرایی و انتقال فاز را برای رس و ماسه تحت بارگذاری یکنواخت پیش‎بینی نماید. همچنین نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که روش ضمنی می‌تواند دقت و همگرایی بالای پاسخ‌ها را تضمین می‌کند.</div> سید ایمان مقدم احسان طاهری مرتضی احمدی سیدعلی قریشیان حق نشر تحلیل خطر احتمالی زمینلرزه با توجه به فلسفه ریسک محوری http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/141 <p dir="RTL">در اين پژوهش اطلاعات پایه ای در زمینه تحلیل خطر جمع آوری شد که نتایج حاصل حاکی است که سالانه پژوهشهاي زیادي در رابطه با تحلیل خطر لرزهاي با استفاده از روش PSHA در تمامی نقاط جهان و از جمله کشور ایران انجام میشود که معمولاً در فرضیات اولیه تحلیل و یا نرم افزار مورد استفاده، متفاوت هستند. از سوی دیگر هرساله در دنیا مقالات و گزارشهای فراوانی حاوی روشهای جدید پهنه بندی خطر زلزله ارائه میشود که البته تاکنون بررسی های مذکور به محاسبه تهیه نقشه های پهنه بندی خطر زمین لرزه ای برای تمام مناطق ایران نپرداخته است. ازاین روی ضرورت شناخت روشهای جدید و به‌روزی که بتوان براساس راهکارهای ارائه شده در این منابع نقشه های خطر لرزه ای را برای کشور ایران به روز کرد احساس شد، بنابراین با بررسی چندین استاندارد ملی و بین المللی (ASCE 07 UBC-97, API650, IBC, و038) بسیار معتبر در سطح ایران و جهان به مقایسه آنها پرداخته و سعی شد، چگونگی تعیین تحلیل خطر و پارامترهای مربوط در هریک از این منابع، مورد واکاوی قرار گیرد. به منظور مقایسه مقدار اختلاف نتایج بر أساس هر یک از این استانداردها با اجرای فرایند تحلیل خطر به بررسی وضعیت لرزهخیزي سایت 2 پارس جنوبی، در استان بوشهر پرداخته و نتایج حاصل با یکدیگر مقایسه شدند. ازاین رو با استفاده از نقشه هاى زمين شناسى و توپوگرافى و عكس هاى ماهواره اى، اطلاعات موجود در خصوص لرزه خيزى منطقه، جمع آورى گرديد و بازديدهاى صحرايى در گستره طرح و مناطق پيرامون آن تا شعاع تقريبى 200 كيلومتر در چندين مسير انتخابى صورت گرفت. در طى بازديدهاى صحرايى، گسل هاى موجود در منطقه شناسايى و مشخصات آن ها تعیین شد و با توجه به طول گسل ها و فاصله مركز آن ها تا ساختگاه و با استفاده از روابط مختلف ارائه شده ، بزرگترين زلزله قابل انتظار و شتاب بيشينه حركت زمين به علت فعاليت اين گسل ها به روش احتمالى محاسبه گرديد و نتايج با یکدیگر مقایسه شده و پیشنهادات در بخش نتیجه گیری آمده است.</p> میلاد محمدیان امیر برزگری علی نوجوان حق نشر مدلسازی عددی اثر پارامترهای هندسی و ژئومکانیکی بر پایداری شیب دیواره نهایی معدن طلا-مس شادان http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/140 در این مطالعه، مجموعه­ای از مدلسازی عددی سه بعدی به روش تفاضل محدود و به کمک نرم افزار FLAC<sup>3D</sup> به­منظور ارزیابی اثر پارامترهای هندسی و ژئومکانیکی موثر بر پایداری شیب نهایی دیواره شرقی معدن طلا-مس شادان انجام گرفت. از اینرو بر پایه روش کاهش مقاومت و محاسبه حداقل فاکتور ایمنی (FOS) مورد نظر (20/1)، بهینه­ترین شیب دیواره نهایی معدن تعیین و سپس اثر ضریب تنش افقی (k)، شعاع انحنای شیب و فشار آب منفذی بر میزان پایداری آن مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که کاهش ویا افزایش ضریب تنش افقی در بازه 50/0 تا 00/2، ضمن عدم تغییر در مقدار فاکتور ایمنی، سبب ایجاد تغییرشکل به خصوص جابجایی افقی در دیواره شیب کاواک می­گردد. به­طوریکه با کاهش ضریب تنش افقی (k)، مقادیر حداکثر کرنش برشی و جابجایی های افقی و قائم کاهش یافته و بالعکس با افزایش ضریب k، حداکثر کرنش برشی و جابجایی­های افقی و قائم در دیواره و کف کاواک معدن نیز افزایش می­یابند. با کاهش مقدار شعاع انحنای شیب، فاکتور ایمنی افزایش یافته که با افزایش آن مقدار تغییرشکل و جابجایی­های ایجاد شده در دیواره و کف کاواک نیز کاهش می­یابند. همچنین عمل زهکشی آب زیرزمینی به همراه کاهش فشار آب منفذی در پشت شیب دیواره کاواک، سبب افزایش فاکتور ایمنی و در نتیجه کاهش تغییرشکل و جابجایی می­گردد. علی نقی دهقان حق نشر بررسی اثر عملیات پیش حرارتی بر قابلیت خردایش کانسنگ منگنز ونارچ قم در آسیای گلوله ای http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/139 <p dir="RTL">در این مقاله، اثر عملیات پیش حرارتی بر قابلیت خردایش کانسنگ منگنز ونارچ قم مورد مطالعه قرار گرفته است. اثر عملیات پیش حرارتی بر قابلیت خردایش کانسنگ با تعین شاخص اندیس کار آسیای گلوله­ای استاندارد باند در زمان­ها و دماهای مختلف حرارت دهی بر روی خوراک آسیا و توزیع دانه­بندی نمونه بررسی شده است. براساس نتایج مطالعات میکروسکوپی الکترونی (SEM)، حرارت باعث ایجاد ترک و شکاف با ابعاد (µm 5/2× 65) در نمونه می­شود. همچنین براساس مطالعات XRD، حرارت باعث تجزیه کلسیت و تجزیه مونت­موریلونیت به کانی­های سیلیکاته شده است. بر اساس تغییرات ساختاری و فازی صورت گرفته در نمونه، در مدت زمان حرارت دهی 60 دقیقه، با اعمال حرارت تا دمای °C800، شاخص اندیس کار آسیای گلوله­ای استاندارد باند 40% افزایش یافته است.</p> منیره حشامی رحمان احمدی حق نشر ارائه رابطه برای یافتن ضخامت ناحیه آسیب ناشی از حفر تونل با استفاده از روش عددی و آماری http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/138 <span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">یکی از روش­هایی جهت بررسی ناحیه آسیب ناشی از حفر فضاهای زیرزمینی مورد استفاده قرار می</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">­</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">گیرد، روش انتشار آوایی می­باشد. این روش بر مبنای دریافت امواج الاستیک تولید شده ناشی از تغییرشکل و ترک خوردگی در توده سنگ اطراف فضای زیرزمینی می­باشد. در این تحقیق سعی شد ناحیه آسیب ناشی از حفر تونل با استفاده از روش­های آزمایشگاهی با کمک انتشار آوایی، عددی و آماری مورد مطالعه قرار گیرد. <a name="_Hlk19840507">برای دستیابی بدین منظور آزمون</a></span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">­</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">های انتشار آوایی همزمان با آزمون</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">­</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">های آزمایشگاهی بر روی مغزه</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">­</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">های حفاری تهیه شده از جداره تونل انجام گرفت و نواحی آسیب اطراف تونل به 3 ناحیه مجزا تقسیم­بندی گردید. در مرحله بعد، ارتباط بین نواحی آسیب برآورد شده با نواحی تسلیم بدست آمده از مدل سازی عددی، توسط نرم افزار</span><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> FLAC<sup>3D</sup> </span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">مورد مطالعه قرار گرفت. روابط ریاضی کاربردی جهت برآورد ناحیه آسیب ناشی از حفر در شرایط تنش غیر یکنواخت با تلفیق نتایج حاصل از مدل­سازی عددی و روش</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">­</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">های آماری توسط نرم افزار</span><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> SPSS</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">بدست آمد. از نتایج تحقیق اینکه توسط روابط ریاضی برآورد شده می­توان ضخامت نواحی آسیب را در محیط سنگی پیرامون تونل نعل­اسبی حتی در شرایط تنش غیر یکنواخت با ضریب همبستگی بالا بدست آورد.</span><div align="center"><table class="MsoTableGrid" style="width: 88.56%; border-collapse: collapse; border: none; mso-border-top-alt: solid gray 1.0pt; mso-border-top-themecolor: background1; mso-border-top-themeshade: 128; mso-border-bottom-alt: solid gray 1.0pt; mso-border-bottom-themecolor: background1; mso-border-bottom-themeshade: 128; mso-yfti-tbllook: 1184; mso-padding-alt: 0in 1.4pt 0in 1.4pt; mso-table-dir: bidi; mso-border-insideh: 1.0pt solid gray; mso-border-insideh-themecolor: background1; mso-border-insideh-themeshade: 128; mso-border-insidev: none;" dir="rtl" width="88%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0"><tbody><tr style="mso-yfti-irow: 0; mso-yfti-firstrow: yes; mso-yfti-lastrow: yes; height: 113.4pt;"><td style="width: 82.3%; border-top: solid gray 1.0pt; mso-border-top-themecolor: background1; mso-border-top-themeshade: 128; border-left: none; border-bottom: solid gray 1.0pt; mso-border-bottom-themecolor: background1; mso-border-bottom-themeshade: 128; border-right: none; padding: 0in 1.4pt 0in 1.4pt; height: 113.4pt;" valign="top" width="82%"><p class="a" dir="RTL"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">یکی از روش­هایی جهت بررسی ناحیه آسیب ناشی از حفر فضاهای زیرزمینی مورد استفاده قرار می</span><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-bidi-font-family: Cambria; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">­</span><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">گیرد، روش انتشار آوایی می­باشد. این روش بر مبنای دریافت امواج الاستیک تولید شده ناشی از تغییرشکل و ترک خوردگی در توده سنگ اطراف فضای زیرزمینی می­باشد. در این تحقیق سعی شد ناحیه آسیب ناشی از حفر تونل با استفاده از روش­های آزمایشگاهی با کمک انتشار آوایی، عددی و آماری مورد مطالعه قرار گیرد. <a name="_Hlk19840507">برای دستیابی بدین منظور آزمون</a></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-bidi-font-family: Cambria; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">­</span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">های انتشار آوایی همزمان با آزمون</span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-bidi-font-family: Cambria; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">­</span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">های آزمایشگاهی بر روی مغزه</span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-bidi-font-family: Cambria; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">­</span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">های حفاری تهیه شده از جداره تونل انجام گرفت و نواحی آسیب اطراف تونل به 3 ناحیه مجزا تقسیم­بندی گردید. در مرحله بعد، ارتباط بین نواحی آسیب برآورد شده با نواحی تسلیم بدست آمده از مدل سازی عددی، توسط نرم افزار</span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span dir="LTR"> FLAC<sup>3D</sup> </span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">مورد مطالعه قرار گرفت. روابط ریاضی کاربردی جهت برآورد ناحیه آسیب ناشی از حفر در شرایط تنش غیر یکنواخت با تلفیق نتایج حاصل از مدل­سازی عددی و روش</span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'Cambria',serif; mso-bidi-font-family: Cambria; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">­</span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">های آماری توسط نرم افزار</span></span><span style="mso-bookmark: _Hlk19840507;"><span dir="LTR"> SPSS</span></span><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">بدست آمد. از نتایج تحقیق اینکه توسط روابط ریاضی برآورد شده می­توان ضخامت نواحی آسیب را در محیط سنگی پیرامون تونل نعل­اسبی حتی در شرایط تنش غیر یکنواخت با ضریب همبستگی بالا بدست آورد.<span style="mso-spacerun: yes;"> </span></span></p></td></tr></tbody></table></div> علی دادی گیوشاد مرتضی احمدی حمیدرضا نجاتی حق نشر 2020-06-26 2020-06-26 مطالعه آزمایشگاهی عملکرد تیغه اسکنه‌ای در برش سنگ‌های ضعیف تا متوسط http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/137 <div align="center">به‌منظور تعیین قابلیت برش (Cuttability) سنگ، آگاهی از مقدار نیروهای واردشده به لبه تیغه در محل تماس آن با سنگ و حجم خرده‌های حاصل از حفاری اهمیت دارد. تخمین این نیروها با روش‌های تحلیلی و آزمون‌های آزمایشگاهی برش سنگ امکان‌پذیر است. در این مقاله، با انجام آزمون‌های برش خطی روی چهار نمونه سنگ با مقاومت ضعیف تا متوسط به‌وسیله یک تیغه اسکنه‌ای (chisel)، نیروهای برشی حداکثر و میانگین وارد بر تیغه در حین برش سنگ اندازه‌گیری و با مقادیر محاسبه‌شده از روش نظری ایوانس (Evans) مقایسه شد. نتایج نشان داد که با افزایش عمق برش، هر سه نیروی برشی حداکثر، میانگین و نیروی برشی ایوانس به‌طور خطی افزایش می‌یابد و در یک عمق برش مشخص، معمولاً مقدار نیروی برشی ایوانس کمتر از مقدار نیروی برشی حداکثر و بیشتر از نیروی برشی میانگین به‌دست‌آمده از آزمون برش خطی است. همچنین مقدار نسبت نیروی برشی حداکثر به نیروی برشی میانگین ارتباط مستقیمی با افزایش عمق برش دارد و در طراحی ماشین حفاری باید موردتوجه قرار گیرد، به‌طوری‌که مقدار آن بین 16/1 تا 49/1 برای عمق برش ۱ میلی‌مترو نزدیک 7/1 برای عمق برش 4 میلی‌متربه دست آمد. همچنین نتایج نشان داد که این نسبت با افزایش درجه شکنندگی سنگ افزایش می‌یابد و کم‌ترین مقدار این نسبت مربوط به نمک با شکنندگی 82/4 و بیشترین مقدار آن مربوط به زغال‌سنگ‌ با شکنندگی 86/11 است.</div> مهدی محمدی حسین آبادی جعفر خادمی حمیدی جمال رستمی کامران گشتاسبی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-06-26 2020-06-26 ارتباط بین سختی اشمیت (SH) و سرعت موج فشاری (Vp) با مقاومت فشاری تک محوری سنگ های ساختمانی کربناته http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/136 <p dir="RTL">مقاومت فشاری تک­محوری یکی از پارامترهای اساسی در انتخاب سنگ­های ساختمانی می­باشند که نقش قابل ملاحظه­ای در پایداری آن­ها دارد. تعیین مستقیم این پارامتر در آزمایشگاه مشکلاتی همچون آماده­سازی نمونه مورد آزمایش بر اساس استاندارد، هزینه بالای آزمایش و همچنین وقت­گیر بودن آن را شامل می­شود. امروزه توسعه مدل­های غیرمستقیم که در آن­ها مقاومت فشاری تک­محوری بر اساس سایر خواص فیزیکی، مکانیکی و بافتی سنگ به منظور غلبه بر این مشکلات، پیش­بینی می­شوند، رشد چشمگیری داشته است. در این مقاله، با بررسی ارتباط بین سرعت موج فشاری (Vp) و سختی اشمیت (SH) با مقاومت فشاری تک­محوری، دو رابطه تجربی برای تخمین مقاومت فشاری سنگ­های ساختمانی کربناته (43 نمونه تراورتن و 20 نمونه مرمریت) توسعه یافته است. روابط بر اساس یک پایگاه داده شامل اطلاعات 63 نمونه از سنگ­های ساختمانی کربناته (تراورتن و مرمریت) و با استفاده از تحلیل­های رگرسیونی خطی و غیرخطی در نرم افزار SPSS ساخته و عملکرد آن­ها مورد ارزیابی قرار گرفت. به منظور ارزیابی عملکرد دو رابطه شاخص­های آماری شامل ضریب تعیین (R<sup>2</sup>)، خطای جذر میانگین مربعات (RMSE) و واریانس خطا (VAF) برای هر یک از روابط به طور جداگانه محاسبه شدند. سپس با بررسی و مقایسه شاخص­های ذکر شده مشخص گردید که هر دو رابطه خطی و غیرخطی، مدل­های قابل اعتمادی برای پیش­بینی مقاومت فشاری تک­محوری سنگ­های ساختمانی کربناته می­باشند که قادر هستند با دقت قابل قبولی مورد استفاده قرار گیرند.</p> وحید امیرکیایی ابراهیم قاسمی لهراسب فرامرزی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-06-26 2020-06-26 تخمین مقاومت فشاری تک محوری سنگ های ساختمانی کربناته با استفاده از رگرسیون چند متغیره خطی و غیرخطی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/135 مقاومت فشاری تک­محوری یکی از پارامترهای اساسی در انتخاب سنگ­های ساختمانی می­باشند که نقش قابل ملاحظه­ای در پایداری آن­ها دارد. تعیین مستقیم این پارامتر در آزمایشگاه مشکلاتی همچون آماده­سازی نمونه مورد آزمایش بر اساس استاندارد، هزینه بالای آزمایش و همچنین وقت­گیر بودن آن را شامل می­شود. امروزه توسعه مدل­های غیرمستقیم که در آن­ها مقاومت فشاری تک­محوری بر اساس سایر خواص فیزیکی، مکانیکی و بافتی سنگ به منظور غلبه بر این مشکلات، پیش­بینی می­شوند، رشد چشمگیری داشته است. در این مقاله، با استفاده از دو ویژگی اساسی سنگ یعنی سرعت موج فشاری (Vp) و سختی اشمیت (SH) دو رابطه تجربی برای تخمین مقاومت فشاری سنگ­های ساختمانی کربناته(43 نمونه تراورتن و 20 نمونه مرمریت) توسعه یافته است. روابط بر اساس یک پایگاه داده شامل اطلاعات 63 نمونه از سنگ­های ساختمانی کربناته (تراورتن و مرمریت) و با استفاده از تحلیل­های رگرسیونی خطی و غیرخطی در نرم افزار SPSS ساخته و عملکرد آن­ها مورد ارزیابی قرار گرفت. به منظور ارزیابی عملکرد دو رابطه شاخص­های آماری شامل ضریب تعیین (R<sup>2</sup>)، خطای جذر میانگین مربعات (RMSE) و واریانس خطا (VAF) برای هر یک از روابط به طور جداگانه محاسبه شدند. سپس با بررسی و مقایسه شاخص­های ذکر شده مشخص گردید که هر دو رابطه خطی و غیرخطی، مدل­های قابل اعتمادی برای پیش­بینی مقاومت فشاری تک­محوری سنگ­های ساختمانی کربناته می­باشند که قادر هستند با دقت قابل قبولی مورد استفاده قرار گیرند وحید امیرکیائی ابراهیم قاسمی لهراسب فرامرزی حق نشر ارائه مدلی برای تعیین خرج ویژه بر اساس پارامترهای ژئومکانیکی با استفاده از روش آنالیز مولفه¬های اصلی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/IJRM-1-4-8 <p dir="RTL">يکي از مهمترين پارامترهاي فني و اقتصادي در طراحي الگوهاي حفاري و انفجار تونل ها، خرج ويژه است. از این رو پيش بيني و بهينه سازي آن از اهميت بالايي برخوردار است. مقدار خرج ويژه به پارامترهاي متعددي از قبیل شرايط زمين شناسي، خصوصيات مکانيک سنگي و پارامترهای هندسي طراحي بستگي دارد. در اين تحقيق با تکيه بر خواص ژئومکانيکي توده سنگ در عملیات ساخت تونل آبرسان سد سیمره، مدلی مناسب برای تعیین خرج ویژه با استفاده از روش هاي آماري ارائه شده است. در اين راستا به منظور حذف اثر همخطي بين متغيرهاي ورودي در مدل­های پيش بيني، از روش آنالیز PCA استفاده کرده و برای ارزيابي و مقایسه مدل­هاي ساخته شده، از پارمترهاي ضريب تعيين مدل (R<sup>2</sup>) و متوسط مربعات خطا (MSE) بهره گرفته شده است. مقایسه مدل­ها نشان مي دهد که رفع همخطي بين متغيرهاي ورودي با بکارگیری روش PCA، نتايج پيش بيني بهتري را به همراه داشته است.</p> محمد حیاتی امید روشنی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-01-21 2020-01-21 85 95 بررسی اثر پیش عملیات حرارتی بر قابلیت خردایش کانسنگ منگنز ونارچ قم در آسیای گلوله ای http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/132 <p dir="RTL">در این مقاله، اثر پیش عملیات حرارتی بر قابلیت خردایش کانسنگ منگنز ونارچ قم مورد مطالعه قرار گرفته است. اثر پیش عملیات حرارتی بر قابلیت خردایش کانسنگ با تعین شاخص اندیس کار آسیای گلوله­ای استاندارد باند در زمان­ها و دماهای مختلف حرارت دهی بر روی خوراک آسیا و توزیع دانه­بندی نمونه بررسی شده است. براساس نتایج مطالعات میکروسکوپی الکترونی (SEM)، حرارت باعث ایجاد ترک و شکاف با ابعاد (µm 5/2× 65) در نمونه می­شود. همچنین براساس مطالعات XRD، حرارت باعث تجزیه کلسیت و تجزیه مونت­موریلونیت به کانی­های سیلیکاته شده است. بر اساس تغییرات ساختاری و فازی صورت گرفته در نمونه، در مدت زمان حرارت دهی 60 دقیقه، با اعمال حرارت تا دمای °C800، شاخص اندیس کار آسیای گلوله­ای استاندارد باند 40% افزایش یافته است.</p> منیره حشامی رحمان احمدی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-06-26 2020-06-26 تاثیر مدل رفتاري ساختگاه بر دقت و تخمین تغییرشکل‌های گودهای عمیق شهری http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/131 امروزه گودبرداری یکی از مراحل حساس و مهم ساخت و سازهای شهری محسوب می‌شود که همواره مهندسان تلاش می‌کنند با انتخاب روشهای مختلف آنرا تحلیل، طراحی و اجرا نمایند. اهمیت این موضوع زمانی مشخص می‌شود که در محیط‌های شهری، تحلیل تغییرمکان و تغییرشکل‌های اطراف گود بر اساس ضوابط و مقررات ملی ساختمان به دلیل وجود بناها و ساختمانهای اطراف گود که معمولا نسبت به نشست نامتقارن حساسیت زیادی دارند، الزامی می‌باشد. لذا مهندسان علاوه بر تحلیل پایداری گود، با استفاده از اطلاعات ژئوتکنیکی ساختگاه، هندسه گود، سربارهای اطراف گود و شبیه‌سازی مراحل گودبرداری، به ارزیابی و پیش‌بینی تغییرشکل‌ها و تغییرمکانهای اطراف گود نیز می‌پردازند. تحلیل تغییرمکان و تغییرشکل به شدت به مدل رفتاری ساختگاه (خاک و سنگ) وابسته است و برای شبیه سازی رفتار خاک در نرم افزارهای عددی، استفاده از مدلی که رفتار واقعی خاک و سنگ را به نحو مناسبی نشان دهد از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. در این تحقیق برای یک مطالعه موردی گودبرداری عمیق 5/16 متری در شهر تهران به روش عددی با تحلیل المان محدود، به مقایسه نتایج حاصل از مدل‌ رفتاری سخت شونده و مدل رفتاری موهرکولمب پرداخته می‌شود و با نتایج حاصل از پایش و ابزارگذاری موجود در این گود مقایسه می‌شود. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که رفتار گود و تغییرشکل‌های متاثر از عملیات حفاری و گودبرداری، با انتخاب مدل رفتاری سخت شونده در مقایسه با مدل رفتاری موهرکولمب، شباهت بیشتری با واقعیت و نتایج پایش گود دارد. سعید غفارپور جهرمی حق نشر ارزیابی ریسک لرزه¬ای سازه¬های زیرزمینی، مطالعه موردی: تونل قطار شهری اهواز http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/129 <div align="center"><table dir="rtl" width="88%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0"><tbody><tr><td width="82%"><p class="a" dir="RTL">وجود گسل­ها فراوان و فعال و فعالیت­های کوهزایی منجر به قرار گیری کشور ایران در یکی از زلزله خیزترین پهنه­بندی­های جهان می­شود به گونه­ای که یکی از مخاطرات همیشگی در ایران مواجهه با زلزله است. در چهار دهه­ی گذشته زلزله­های ویرانگری چون طبس در سال 1357، رودبار و منجیل در سال 1369، بم در سال 1382 و اخیرا زلزله ازگله در سال 1396، در مجموع جان بیش از 85000 ایرانی را گرفته و خسارات زیادی به بار آورده است. با ساخت و ساز تونل­های متعدد در دهه­های اخیر رفتار تونل­ها تحت تاثیر بار لرزه­ای از اهمیت بیشتری برخوردار شد. تفکر سنتی که بر پایه مطالعات تجربی پیشین بدست آمده است نشان می­دهد که تونل­ها از مقاومت و ظرفیت بالاتری نسبت به سازه­های روزمینی در برابر زلزله برخوردار­اند. اما با رخداد زلزله­هایی چون 1995 کوبه، 1999 چی چی و 2008 ونچوآن تونل­های زیرزمینی دچار خسارت­های شدیدی شدند. این امر نشان داد علی رغم آنکه از سازه­های زیرزمینی انتظار پایداری بالاتری دربرابر زلزله می­رود لیکن برررسی دقیق لرزه­ای این تونل­ها به منظور جلوگیری از فروریزش امری جدی است. پیش از این با مشخص کردن مقادیر شتاب بیشینه زلزله در حالت MDE و ODE و اعمال آن در قالب یک تاریخچه زمانی به مدل عددی، پاسخ سازه زیرزمینی بررسی می­شد اما با وجود عدم قطعیت­های بالا در زلزله مانند محتوی فرکانسی، شتاب بیشینه، بزرگا زلزله، فاصله ناحیه گسلش تا ساختگاه، مدت زمان و.... که برای هر رخداد زلزله متفاوت­اند، استفاده از روش­های متقن نتایج قابل قبولی را دربر نخواهد داشت. از اینرو در این مقاله به منظور در نظر گرفتن عدم قطعیت­های تاثیر گذار بر پایداری لرزه­ای تونل­ها از مفهوم ریسک لرزه­ای استفاده شده است. برای دستیابی به این هدف با استفاده از مدلسازی عددی در نرم افزار Flac2D و روش تحلیل دینامیکی فزآینده، منحنی­های شکنندگیِ تونل­هایِ دوقلویِ اهواز محاسبه شده و با دو نوع منحنی شکنندگیِ ارائه شده توسط محققین پیشینِ مقایسه خواهند شد. با استفاده از قانون جمع احتمال با ترکیب منحنی­­های شکنندی و تابع تحلیل خطر، احتمال فراگذشت سطوح آسیب برای تونل مورد مطالعه محاسبه شده است. نتایج ارزیابی ریسک لرزه­ای تونل مورد مطالعه نشان می­دهد که احتمال فروریزش تونل­های شهری اهواز در بازه 100 ساله حدود 008/0 می باشد. همچنین احتمال آسیب جزئی به این تونل­ها به طور متوسط حدود 018/0 می باشد. بدین ترتیب تونل­های قطار شهری اهواز از ریسک لرزه­ای بسیار پایینی برخوردار هستند و زلزله­های محتملِ این منطقه با احتمال زیاد آسیب چشمگیری به سازه تونل وارد نخواهند کرد.</p></td></tr></tbody></table></div> آرشام مویدی فر حمیدرضا نجاتی کامران گشتاسبی محمد خسروتاش حق نشر تاثیر توزیع پارامتر مکانیکی (زاویه اصطکاک) شبکه شکستگی مجزا بر مقاومت تودهسنگ http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/128 <p class="a" dir="RTL">به­طور کلی تمام مدل­های ارایه شده برای لحاظ شبکه شکستگی­ها در توده سنگ، میانگین مقدار برای پارامترهای مکانیکی شکستگی­ها برای مثال زاویه اصطکاک هر دسته شکستگی­ها در نظر می­گیرد. در حالیکه در طبیعت، هر دسته شکستگی تابع توزیع مختص خود برای این ویژگی مکانیکی شکستگی­ها را دارد. به همراه پارامترهای هندسی شبکه شکستگی­ها، طبیعت ناهمگن پارامترهای مکانیکی شکستگی­ها برای فهم رفتار توده سنگ بسیار حائز اهمیت است. در این مقاله، تاثیر توزیع پارامتر زاویه اصطکاک شکستگی بر مقاومت توده سنگ با استفاده از رویکرد شبکه شکستگی–مدل ورونوعی نرم­افزار اجزای مجزا مطالعه شده است. در این راستا، شبکه شکستگی کدنویسی و تابع توزیع برای شکستگی در نظر گرفته شده است. چهار گروه شبکه شکستگی و چهار حالت انحراف استاندارد برای یک تابع توزیع در نظر گرفته شد. به منظور مقایسه نتایج با حالت پایه یعنی استفاده از مقدار میانگین و یکدیگر، 5 حالت مختلف برای یک حالت انحراف استاندارد و شبکه شکستگی مدل­سازی و بررسی شد. مقایسه نتایج بیانگر اهمیت رویکرد پیشنهادی برای ارزیابی مناسب­تر مقاومت توده سنگ به جای شبکه شکستگی­های مجزای مرسوم که یک مقدار میانگین به­جای مقادیر توزیعی در نظر می­گیرند، دارد.</p> هادی فتحی پور سید محمد اسماعیل جلالی سید رحمان ترابی حق نشر مرور جامعی بر روش‌های غیر‌مستقیم تعیین مدول تغییرشکل‌پذیری توده‌سنگ http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/127 <!--[if gte mso 9]><xml> <o:OfficeDocumentSettings> <o:AllowPNG/> </o:OfficeDocumentSettings> </xml><![endif]--><p class="a" dir="RTL"><a name="OLE_LINK168"></a><a name="OLE_LINK104"></a><a name="OLE_LINK99"></a><a name="OLE_LINK98"><span style="mso-bookmark: OLE_LINK99;"><span style="mso-bookmark: OLE_LINK104;"><span style="mso-bookmark: OLE_LINK168;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA">قابلیت تغییرشکل‌ توده‌سنگ یکی از اساسی‌ترین ویژگی‌های توده‌سنگ است </span></span></span></span></a><span style="mso-bookmark: OLE_LINK98;"><span style="mso-bookmark: OLE_LINK99;"><span style="mso-bookmark: OLE_LINK104;"><span style="mso-bookmark: OLE_LINK168;"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA">که در پروژه‌های مختلف معدن‌کاری، راه‌سازی، سدسازی، تونل‌سازی و حفاری مورد انتظار است. ملاک ارزیابی میزان تغییرشکل‌‌ توده‌سنگ، مدول تغییرشکل‌پذیری است. مدول تغییرشکل‌پذیری توده‌سنگ یک پارامتر محلی است و عواملی همچون وضعیت تنش‌های برجا، وجود ناپیوستگی‌ها و حجم نقش مهمی در مقدار و میزان تغییر آن دارد. این پارامتر ژئومکانیکی توده‌سنگ به طور مستقیم یا غیر‌مستقیم حاصل می‌شود. محققین و مجامع علمی بسته به شرایط و داده‌های در دسترس، روش‌های متفاوتی را برای تعیین غیر‌مستقیم مدول تغییرشکل‌پذیری توده‌سنگ به‌کار گرفته‌اند که هر یک از این روش‌ها مزایا و معایبی دارند. این روش‌ها را می‌توان در 5 طبقه‌ی آماری، مبتنی بر محاسبات نرم، عددی، تحلیلی و ترکیبی تقسیم‌بندی نمود. استفاده از روش‌های آماری و مبتنی بر محاسبات نرم نیازمند مجموعه داده‌ای با تعداد داده‌های قابل توجه هستند، در حالی که روش‌های عددی در صورت پایش منطقه‌ی مورد مطالعه یا انجام آزمون برجا کارایی دارند. در روش‌های عددی می‌توان همه‌ی عوامل مؤثر و حتی عوامل ناشناخته بر مدول تغییرشکل‌پذیری توده‌سنگ را به خوبی در مدل‌ها اثر داد، اما در روش‌های آماری و مبتنی بر محاسبات نرم این امکان به طور کامل وجود ندارد. بر خلاف سایر روش‌ها، نتایج در بسیاری از روش‌های تحلیلی به کیفیت داده‌های ورودی بستگی ندارد. استفاده از روش‌های آماری در مقایسه با سایر روش‌ها نسبتاً ساده است و در مقابل روش‌های ترکیبی در مسائل مختلف دشواری خاص خود را دارد. </span></span></span></span></span></p><!--[if gte mso 9]><xml> <w:WordDocument> <w:View>Normal</w:View> <w:Zoom>0</w:Zoom> <w:TrackMoves/> <w:TrackFormatting/> <w:PunctuationKerning/> <w:ValidateAgainstSchemas/> <w:SaveIfXMLInvalid>false</w:SaveIfXMLInvalid> <w:IgnoreMixedContent>false</w:IgnoreMixedContent> <w:AlwaysShowPlaceholderText>false</w:AlwaysShowPlaceholderText> <w:DoNotPromoteQF/> <w:LidThemeOther>EN-US</w:LidThemeOther> <w:LidThemeAsian>X-NONE</w:LidThemeAsian> <w:LidThemeComplexScript>FA</w:LidThemeComplexScript> <w:Compatibility> <w:BreakWrappedTables/> <w:SnapToGridInCell/> <w:WrapTextWithPunct/> <w:UseAsianBreakRules/> <w:DontGrowAutofit/> <w:SplitPgBreakAndParaMark/> <w:EnableOpenTypeKerning/> <w:DontFlipMirrorIndents/> <w:OverrideTableStyleHps/> </w:Compatibility> <m:mathPr> <m:mathFont m:val="Cambria Math"/> <m:brkBin m:val="before"/> <m:brkBinSub m:val="&#45;-"/> <m:smallFrac m:val="off"/> <m:dispDef/> <m:lMargin m:val="0"/> <m:rMargin m:val="0"/> <m:defJc m:val="centerGroup"/> <m:wrapIndent m:val="1440"/> <m:intLim m:val="subSup"/> <m:naryLim m:val="undOvr"/> </m:mathPr></w:WordDocument> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 9]><xml> <w:LatentStyles DefLockedState="false" DefUnhideWhenUsed="true" DefSemiHidden="true" DefQFormat="false" DefPriority="99" LatentStyleCount="267"> <w:LsdException Locked="false" Priority="0" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Normal"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="heading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 7"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 8"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="9" QFormat="true" Name="heading 9"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 7"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 8"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" Name="toc 9"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="35" QFormat="true" Name="caption"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="10" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Title"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="1" Name="Default Paragraph Font"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="11" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtitle"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="22" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Strong"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="20" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Emphasis"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="59" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Table Grid"/> <w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Placeholder Text"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="1" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="No Spacing"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light List"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Revision"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="34" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="List Paragraph"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="29" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Quote"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="30" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Quote"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 1"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 2"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 3"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 4"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 5"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="60" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Shading Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="61" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light List Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="62" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Light Grid Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="63" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 1 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="64" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Shading 2 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="65" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 1 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="66" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium List 2 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="67" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 1 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="68" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 2 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="69" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Medium Grid 3 Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="70" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Dark List Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="71" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Shading Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="72" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful List Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="73" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" Name="Colorful Grid Accent 6"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="19" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Emphasis"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="21" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Emphasis"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="31" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Subtle Reference"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="32" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Intense Reference"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="33" SemiHidden="false" UnhideWhenUsed="false" QFormat="true" Name="Book Title"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="37" Name="Bibliography"/> <w:LsdException Locked="false" Priority="39" QFormat="true" Name="TOC Heading"/> </w:LatentStyles> </xml><![endif]--><!--[if gte mso 10]> <style> /* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:10.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-bidi-font-family:Arial;} </style> <![endif]--> مجتبی مصفا حق نشر ارزیابی رابطه بین سيستم هاي طبقه بندي Q و RMR در یک مطالعه موردی و اصلاح ضرایب روابط قبلی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/126 <p class="a" dir="RTL"><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; font-style: normal; mso-ansi-font-size: 9.0pt; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">طبقه­بندي توده­سنگ يکي از معيارهاي مهم و کاربردي در طراحي حفريات زيرزميني و تخمين سيستم­هاي نگهداري مربوطه است. دو سیستم </span><span dir="LTR">Q</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; font-style: normal; mso-ansi-font-size: 9.0pt; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA"> و </span><span dir="LTR">RMR</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; font-style: normal; mso-ansi-font-size: 9.0pt; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA"> از کاربردي ترين سیستم­های طبقه­بندي توده­سنگ هستند که براي ارزيابي و تعيين مناسب مقادير آنها، بررسي­هاي زمين شناسي و مطالعات مکانيک سنگي لازم مي­باشد. با توجه به اهميت دو سيستم طبقه­بندي مذکور و در دسترس نبودن داده­هاي کافي به منظور تعيين پارامترهاي مورد نياز براي محاسبه يکي از اين دو سيستم در برخي از موارد، توسعه روابط تجربی معتبر بين آنها مي­تواند مثمرثمر واقع شود. در اين تحقيق ابتدا بر اساس تحلیل آماری داده­هاي اندازه گیری شده در تونل آب­بر سد آزاد مريوان، روابط تجربي مختلفي به صورت خطي، چند جمله­اي، نمايي، لگاريتمي و تواني بين دو سيستم طبقه بندي مذکور ارائه شده است. سپس بر اساس بيشترين ضريب تصميم گيري، رابطه لگاريتمي به عنوان رابطه معتبر در اين زمينه پيشنهاد شده است. رابطه پیشنهادی در این تحقیق مشابه با رابطه بینیاوسکی بوده و اصلاحاتی در ضریب لگاریتم (</span><span dir="LTR">A</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; font-style: normal; mso-ansi-font-size: 9.0pt; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">) و ثابت رابطه (</span><span dir="LTR">B</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; font-style: normal; mso-ansi-font-size: 9.0pt; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">) به منظور بدست آوردن نتایج بهتر انجام گرفته است. اعتبارسنجی نتایج با استفاده از شاخص­های آماری نشان داد که دقت رابطه پیشنهادی بالاتر از روابط قبلی و تطابق آن با داده­هاي واقعي بيشتر مي­باشد.<!--?xml:namespace prefix = "o" ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" /--></span></p> محمد رضائی حق نشر انتخاب مته حفاری بهینه با استفاده از الگوریتم‌های داده‌کاوی-مطالعه موردی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/125 انتخاب بهترین مته در شرایط پیچیده حفاری متناظر بـا آن، یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که در حوزه حفاری وجود دارد. زیرا با وجود این که قیمت مته 2 تا 3 درصد هزینه‌های تکمیل یک چاه را در بر می‌گیرد، اما بر %75 هزینه‌های کلـی حفـاری تاثیرگذار است. در این تحقیق به مدلسازی انتخاب مته حفاری بهینه با استفاده از رکوردهای لاگ‌ صوتی و گامای 7 چاه نفتی موجود در منطقه‌ای در ترکیه پرداخته شد. برای مدلسازی از روش‌های داده‌کاوی شامل درخت تصمیم، قوانین انجمنی، احتمال بیز، نزدیک‌ترین همسایه و سیستم استنتاجی نروفازی تطبیقی استفاده شد. بدین ترتیب که از داده‌های شش چاه به عنوان آموزش مدل‌ها و داده‌های یک چاه دیگر را به عنوان داده‌های آزمون جهت ارزیابی صحت و دقت مدل‌ها مورد استفاده قرار گرفت. در نهایت نتایج مدل‌های مختلف در کنار یکدیگر مقایسه و تحلیل شد. نتایج نشان داد مدل ایجاد شده توسط سیستم استنتاجی نروفازی تطبیقی با اختلاف معنا‌داری از مدل‌های ایجاد شده توسط سایر روش‌ها کاراتر و دقیق‌تر است. اما این بدین معنی نیست که سایر روش‌ها کارا نیستند بلکه تحلیل نتایج نشان می‌دهد دیگر روش‌ها نیز می‌توانند مدلی هرچند در کیفیتی پایین‌تر از مدل سیستم استنتاجی نروفازی تطبیقی اما سودمند و قابل اعتماد ایجاد کنند. هادی فتاحی یونس افشاری حق نشر افزایش جذب انرژی مقاطع تونل با استفاده از المان های بتنی با شکل پذیری بالا در محیط های مچاله شونده http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/IJRM-1-4-7 <p dir="RTL">مچاله­شوندگی یکی از مهم­ترین مشکلات در بسیاری از تونل­ها که دارای توده سنگ ضعیف و یا تحت تنش­های القایی بالا هستند می­باشد [1]. یکی از راه­های فائق­آمدن بر این مشکل شکل­پذیر نمودن جداره تونل با استفاده از المانهای بتنی با شکل­پذیری بالا به عنوان فیوزهای شکل­پذیر می­باشد [2]. استفاده از المان بتنی با شكل­پذیری بالا (HDC<a title="" href="file:///D:/1-YASSER%20PHD%20FILES/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%20%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8C%20%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%B1%20%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%84%D9%88/21-3-97%20report/papers/Tarbiat%20Modares.docx#_ftn1"><strong>[1]</strong></a>)<strong> </strong>که دارای مقاومتی برابر با بتن­های معمولی بوده و دارای شكل­پذیری و کرنش فشاری بالا در حدود 20% تا50% می­باشد، می­تواند باعث افزایش شکل­پذیری و جذب انرژی در این مقاطع گردد. در زمینه افزایش شکل­پذیری بتن در سال­های اخیر تحقیقات فراوانی توسط پژوهشگران انجام شده است، ولی به دلایل تجاری بودن و انحصار تولید آن در یک شرکت خصوصی این محصول، نحوه تولید آن در دسترس محققان قرار نگرفته است. در این مقاله با استفاده از ساخت المان بتنی با شکل­پذیری بالا و انجام آزمایش­های فشاری و مدل سازی در نرم افزار المان محدود آباکوس و صحت سنجی آن با مدل آزمایشگاهی، جذب انرژی مقاطع مختلف تونل با استفاده از چندین الگوی جایگذاری HDC<strong> </strong>­ها مورد بررسی قرار گرفته است. تحلیل نتایج نشان دهنده اثرات بسیار کارا و موثر HDCها در بالا بردن میزان جذب انرژی و شکل­پذیری مقاطع تونل می­باشد[3-5].</p><div> </div> حسن افشین حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-01-21 2020-01-21 75 84 ارائه مدل تجربی پیش‏بینی نرخ مصرف تیغه ماشین‏های حفر تونل تمام‏مقطع (TBM) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/130 <p class="a" dir="RTL"> کارآیی حفاری مکانیزه در سنگ‌های سخت، ارتباط مستقیمی با کارآیی تیغه‏های حفاری دارد. سایش تیغه‏ها عاملی مهم و تاثیرگذار بر قابلیت ماشین‏های حفر تونل تمام مقطع (TBM)می‌باشد. زمانی‏که این ماشین‏ها در یک سنگ مقاوم و سخت پیشروی می‏کنند، سایش تیغه‏ها به‏شدت روند حفاری را تحت تاثیر قرار خواهد داد. جهت ارزیابی کارآیی تیغه‏ها، شناخت مکانیزم برش سنگ توسط آنها و شناسایی پارامترهای کلیدی تاثیرگذار بر روند (وضعیت) سایش تیغه‏ها الزامی است. در این مقاله بر اساس نتایج بررسی، پایش و تحلیل جامعه آماری بیش از 1000 قطعه تیغه حفاری که در حفاری مکانیزه تونل انتقال آب کانی سیب مورد استفاده قرار گرفته اند، مدل تجربی جهت تعیین نرخ مصرف تیغه در 3 نوع سنگ با لیتولوژی متفاوت نظیر گرانیت (مقاومت بالا و سایش متوسط تا بالا)، کوارتزیت (مقاومت متوسط و سایش بسیار بالا) و آهک (مقاومت متوسط و سایش متوسط تا کم) ارائه گردید. در نهایت مدل تجربی ارائه شده با مدلهای رایج نظیر NTNU مورد مقایسه قرار گرفته که نتایج بیانگر همبستگی بالا بین آنها است. </p> مسعود ظهیری کامران گشتاسبی جعفر خادمی کاوه آهنگری حق نشر بررسی تاثیر شکل هندسه درزه در برآورد زبری درزه‌سنگ با استفاده از مطالعات آماری http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-3-8 <span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">حققین متعددی تلاش نموده‌اند که با ساده‌سازی و فرضیات مختلف به بررسی تاثیر زبری درزه حین بارگذاری بپردازند. برخی محققین همچون بارتن و لابسچر نسبت به ارائه مدل‌های بصری اقدام نمودند و هدف استفاده و تطبیق زبری سطح درزه‌سنگ با مدل‌های ارائه شده و براورد میزان زبری سطح درزه‌سنگ بوده است. برخی از محققین نیز همچون تسه و کرودن، میرز و ال‌سودانی از روش‌های آماری به کمک پارامترهای کمی به بیان زبری سطح درزه‌سنگ پرداختند. روش‌های بصری با وجود اینکه ساده و سریع هستند، اما با خطای قضاوت شخص و عدم امکان بررسی ارجحیت زبری یک سطح نسبت به سطح دیگر همراه می‌باشند و برآورد زبری درزه‌سنگ را با خطا مواجه می‌نماید. در روش‌های کمی، استفاده از یک پارامتر کمی نمی‌تواند بصورت صحیح بیانگر مشخصات زبری درزه‌سنگ باشد. در این مقاله با استفاده از برداشت‌های میدانی انجام شده از وضعیت سطوح درزه‌سنگ و اطلاعات گردآوری شده از سطوح موجود در منابع، نسبت به تعریف اشکال محتمل هندسی درزه‌سنگ برای 203 نمونه اقدام شده است. اشکال محتمل هندسی مورد بررسی قرار گرفته و اشکال با کاربرد بیشتر در قالب 20 مدل هندسی به عنوان مدل‌های هندسی معرف تعریف شدند. با استفاده از پارامترهای کمی تعیین زبری همچون </span><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Rq</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">، </span><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Rp</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">، </span><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">Z<sub>2</sub></span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL"> و </span><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">SF</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">، مدل‌های هندسی معرف مورد ارزیابی و طبقه‌بندی قرار گرفتند. در این طبقه‌بندی، با استفاده از شکل درزه (شباهت سطح درزه به مدل‌های هندسی معرف) و مدنظر قرار دادن پارامتر ارتفاع سطح درزه (</span><span style="font-size: 10.0pt; mso-bidi-font-size: 12.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">K</span><span style="font-size: 12.0pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">) به برآورد صحیح‌تری از میزان زبری درزه می‌توان دست یافت.</span><div><br /><div id="ftn6"> </div></div><div align="center"><table class="MsoTableGrid" style="width: 88.56%; border-collapse: collapse; border: none; mso-border-top-alt: solid gray 1.0pt; mso-border-top-themecolor: background1; mso-border-top-themeshade: 128; mso-border-bottom-alt: solid gray 1.0pt; mso-border-bottom-themecolor: background1; mso-border-bottom-themeshade: 128; mso-yfti-tbllook: 1184; mso-padding-alt: 0in 1.4pt 0in 1.4pt; mso-table-dir: bidi; mso-border-insideh: 1.0pt solid gray; mso-border-insideh-themecolor: background1; mso-border-insideh-themeshade: 128; mso-border-insidev: none;" dir="rtl" width="88%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0"><tbody><tr style="mso-yfti-irow: 0; mso-yfti-firstrow: yes; mso-yfti-lastrow: yes; height: 113.4pt;"><td style="width: 82.3%; border-top: solid gray 1.0pt; mso-border-top-themecolor: background1; mso-border-top-themeshade: 128; border-left: none; border-bottom: solid gray 1.0pt; mso-border-bottom-themecolor: background1; mso-border-bottom-themeshade: 128; border-right: none; padding: 0in 1.4pt 0in 1.4pt; height: 113.4pt;" width="82%"><p class="a" dir="RTL"><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">محققین متعددی تلاش نموده‌اند که با ساده‌سازی و فرضیات مختلف به بررسی تاثیر زبری درزه حین بارگذاری بپردازند. برخی محققین همچون بارتن<a style="mso-footnote-id: ftn1;" title="" name="_ftnref1" href="file:///C:/Users/Raziye-Sadegh/Desktop/rock%20mechanics%2097%20rev%201.docx#_ftn1"></a><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character: footnote;" dir="LTR"><!--[if !supportFootnotes]--><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 9.0pt; mso-bidi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; layout-grid-mode: line;">[1]</span></span><!--[endif]--></span></span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>و لابسچر<a style="mso-footnote-id: ftn2;" title="" name="_ftnref2" href="file:///C:/Users/Raziye-Sadegh/Desktop/rock%20mechanics%2097%20rev%201.docx#_ftn2"></a><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character: footnote;" dir="LTR"><!--[if !supportFootnotes]--><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 9.0pt; mso-bidi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; layout-grid-mode: line;">[2]</span></span><!--[endif]--></span></span> نسبت به ارائه مدل‌های بصری اقدام نمودند و هدف استفاده و تطبیق زبری سطح درزه‌سنگ با مدل‌های ارائه شده و براورد میزان زبری سطح درزه‌سنگ بوده است. برخی از محققین نیز همچون تسه<a style="mso-footnote-id: ftn3;" title="" name="_ftnref3" href="file:///C:/Users/Raziye-Sadegh/Desktop/rock%20mechanics%2097%20rev%201.docx#_ftn3"></a><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character: footnote;" dir="LTR"><!--[if !supportFootnotes]--><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 9.0pt; mso-bidi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; layout-grid-mode: line;">[3]</span></span><!--[endif]--></span></span> و کرودن<a style="mso-footnote-id: ftn4;" title="" name="_ftnref4" href="file:///C:/Users/Raziye-Sadegh/Desktop/rock%20mechanics%2097%20rev%201.docx#_ftn4"></a><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character: footnote;" dir="LTR"><!--[if !supportFootnotes]--><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 9.0pt; mso-bidi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; layout-grid-mode: line;">[4]</span></span><!--[endif]--></span></span>، میرز<a style="mso-footnote-id: ftn5;" title="" name="_ftnref5" href="file:///C:/Users/Raziye-Sadegh/Desktop/rock%20mechanics%2097%20rev%201.docx#_ftn5"></a><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character: footnote;" dir="LTR"><!--[if !supportFootnotes]--><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 9.0pt; mso-bidi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; layout-grid-mode: line;">[5]</span></span><!--[endif]--></span></span><span style="mso-spacerun: yes;"> </span>و ال‌سودانی<a style="mso-footnote-id: ftn6;" title="" name="_ftnref6" href="file:///C:/Users/Raziye-Sadegh/Desktop/rock%20mechanics%2097%20rev%201.docx#_ftn6"></a><span class="MsoFootnoteReference"><span style="mso-special-character: footnote;" dir="LTR"><!--[if !supportFootnotes]--><span class="MsoFootnoteReference"><span style="font-size: 9.0pt; mso-bidi-font-size: 10.0pt; font-family: 'Times New Roman',serif; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; layout-grid-mode: line;">[6]</span></span><!--[endif]--></span></span> از روش‌های آماری به کمک پارامترهای کمی به بیان زبری سطح درزه‌سنگ پرداختند. روش‌های بصری با وجود اینکه ساده و سریع هستند، اما با خطای قضاوت شخص و عدم امکان بررسی ارجحیت زبری یک سطح نسبت به سطح دیگر همراه می‌باشند و برآورد زبری درزه‌سنگ را با خطا مواجه می‌نماید. در روش‌های کمی، استفاده از یک پارامتر کمی نمی‌تواند بصورت صحیح بیانگر مشخصات زبری درزه‌سنگ باشد. در این مقاله با استفاده از برداشت‌های میدانی انجام شده از وضعیت سطوح درزه‌سنگ و اطلاعات گردآوری شده از سطوح موجود در منابع، نسبت به تعریف اشکال محتمل هندسی درزه‌سنگ برای 203 نمونه اقدام شده است. اشکال محتمل هندسی مورد بررسی قرار گرفته و اشکال با کاربرد بیشتر در قالب 20 مدل هندسی به عنوان مدل‌های هندسی معرف تعریف شدند. با استفاده از پارامترهای کمی تعیین زبری همچون </span><span dir="LTR">Rq</span><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">، </span><span dir="LTR">Rp</span><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">، </span><span dir="LTR">Z<sub>2</sub></span><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA"> و </span><span dir="LTR">SF</span><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">، مدل‌های هندسی معرف مورد ارزیابی و طبقه‌بندی قرار گرفتند. در این طبقه‌بندی، با استفاده از شکل درزه (شباهت سطح درزه به مدل‌های هندسی معرف) و مدنظر قرار دادن پارامتر ارتفاع سطح درزه (</span><span dir="LTR">K</span><span style="font-size: 10.0pt; mso-ansi-font-size: 9.0pt; font-family: 'B Nazanin'; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">) به برآورد صحیح‌تری از میزان زبری درزه می‌توان دست یافت.</span></p></td></tr></tbody></table></div><div style="mso-element: footnote-list;"> </div> علیرضا طالبی نژاد محمد اسماعیل جلالی رضا خالوکاکایی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2018-01-01 2018-01-01 77 89 محاسبة تحلیلی معادلة پوش غیر خطی شکست سنگ بکر با حل معادلات دوایر شکست موهر http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/121 قلب طراحی­های ژئومکانیکی معیار شکست بکار گرفته شده در آنها است. رابطه­ی خطی موهر-کولمب یکی از پرکاربردترین معیارهای تئوری شکست سنگ است. آزمایش­ها نشان می­دهند که رفتار مقاومتی سنگ­ها در دامنه­ی وسیع تنش­های محصور کننده­ کاملاً غیر خطی است. از این رو در مواردی که نیاز به دانستن پاسخ رفتاری دقیق سنگ وجود داشته باشد، بایستی از معیارهای غیرخطی استفاده شود. برای این منظور روابط غیرخطی تجربی متعددی توسعه داده شده­اند. استفادة آگاهانه از روابط تجربی نسبتاً دشوار است زیرا این روش­ها برای برخی حالت­های خاص توسعه داده شده­اند و پارامترهای بکار رفته در آن نیز عموماً دارای مفاهیم فیزیکی غیرملموس هستند. بنابراین ارائه­ی یک روش­ دقیق تئوری به عنوان هدف اصلی این تحقیق درنظر گرفته شد. در این تحقیق با حل دستگاه معادله­ی عمومی دسته دوایر شکست موهر و محاسبه­ی جواب غیرعادی آن، معادله­ی غیرخطی پوش دوایر با دقت قابل قبولی محاسبه شده است. دستگاه معادلات ابتدا به صورت پارامتریک حل شده و رابطه­ی بدست آمده به کمک داده­های آزمایشگاهی اعتبار سنجی شده است. پوش شکست غیرخطی تئوری ارائه شده در این تحقیق انطباق بسیار خوبی بر واقعیت دارد. بعلاوه، پارامترهای ورودی این رابطه نیز با اجرای عملیات ساده­ی برازش خطی بر نتایج آزمایش­های سه محوره قابل اندازه­گیری بوده و این معیار به آسانی در نرم افزارهای تحلیل پایداری قابل استفاده است Seyedahmad Mehrishal حق نشر ارزیابی رفتار جریان سیال در توده‌سنگ با توجه به نتایج آزمایش فشار آب در سد بختیاری http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/120 در این مقاله با هدف ارزیابی رفتار جریان سیال در ناپیوستگی سنگی در مقیاسی بزرگ‌تر از مقیاس آزمایشگاهی به بررسی و مطالعه نتایج تعدادی از آزمایش‌ها فشار آب در طرح سد و نیروگاه بختیاری پرداخته شده است. الگو جریان سیال در ناپیوستگی‌های موجود در آزمایش‌ها یا رابطه بین نرخ جریان با فشار سیال در سه گروه رفتار خطی دارسی، رفتار غیر‌خطی تحت اثر اینرسی زیاد، رفتار غیرخطی تحت تاثیر اتساع شکستگی تقسیم بندی شده است. با برازش غیر خطی از نتایج آزمایش فشار آب به بررسی رفتار غیرخطی تحت اثر اینرسی زیاد پرداخته شده است. این تحلیل نشان می‌دهد که معادله فورچمهیر به خوبی رفتار غیرخطی جریان سیال در توده سنگ را توصیف می‌کند. همچنین ضرایب خطی و غیرخطی معادله فورچمهیر با استفاده از برازش غیر خطی تعیین شده است. با استفاده از روابط موجود در خصوص عدد رینولدز بحرانی در آزمون‌های آزمایشگاهی، روشی جهت تخمین عدد رینولدز بحرانی در آزمون‌های صحرایی ارائه شده است. این کمی‌سازی برای تخمین عدد رینولدز بحرانی و تعیین انحراف از جریان خطی به غیرخطی به شناخت بهتر رفتار سیال در آزمایش صحرایی نظیر آزمایش فشار آب کمک می‌کند محمد جواد نصری فخرداود احمد رمضان زاده جلال نخعی حق نشر شبیه سازی نفوذ پرتابه صلب با سرعت بالا در توده سنگ با استفاده از روش المان مجزا با قابلیت جریان-ذرات http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/118 <p class="a" dir="RTL">در این مقاله نفوذ پرتابه صلب مخروطی با سرعت بالا در توده‌سنگ با استفاده از روش المان مجزای سه‌بعدی با قابلیت جریان ذرات شبیه‌سازی شد. بمنظور شبیه‌سازی توده‌سنگ و پرتابه، المان‌های کروی مجزا بکارگیری شده و بمنظور اتصال ذرات کروی از مدل رفتاری پیوند موازی با قابلیت انتقال نیرو و ممان استفاده شد. مقادیر ریزپارامترهای مدل پیوند موازی با انجام شبیه‌سازی‌های عددی آزمایش فشاری تک محوری توده‌سنگ کالیبره شد. در شبیه‌سازی‌ برخورد پرتابه برای توده‌سنگ ساختگاه مغار نیروگاه بختیاری به خوبی خرد شدن توده‌سنگ و پرتاب قطعات آن با سرعت بالا مدلسازی شد. نتایج نشان داد که تنش‌های فشاری و برشی بزرگی در اثر برخورد به توده‌سنگ القا می‌شود. تاثیر پارامترهایی همچون سرعت اولیه پرتابه، شکل دماغه، وزن و نسبت لاغری (قطر/طول) آن بر نفوذ پرتابه نیز بررسی شد. جهت اعتبارسنجی روش مورد استفاده نتایج با روابط تحلیلی مقایسه شد که تطابق بسیار خوبی بین نتایج ملاحظه گردید.</p> مرتضی رحیمی دیزجی آلان شوکتی احمد فهیمی فر حق نشر مطالعه تاثیر مقاومت کششی سنگ بر عملکرد دیسک TBM با استفاده از PFC2D http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/117 <p dir="RTL">در این مطالعه با استفاده از نرم‌افزار PFC2D تأثیر مقاومت کششی سنگ بر مکانیزم خردشدگی سنگ بررسی شده است. برای این منظور مدل‌های عددی با مقاومت کششی 1/2 MPa، 5/3 MPa و 1/11 MPa<strong> </strong>تحت تنش محصورکننده 5 درصد تنش شروع ترک و جهت داری‌های 0 و 90 درجه قرار گرفتند. بعد از اعمال تنش محصورکننده، دیسک‌ها با نرخ <em>m/s</em> 02/0 به میزان 1، 2، 3، 4 و 5 میلی متر در سنگ نفوذ کرده و باعث شکست سنگ می شود.در این تحقیق از دیسک‌های U شکل استفاده شد. مکانیزم خردشدگی سنگ در زیر دیسک‌ها سه رفتار مختلف را نشان می‌دهد که عبارتند از: ناحیه شکسته شده زیر دیسک، ناحیه پلاستیک دارای ترک‌های موضعی زیر ناحیه شکسته شده و ناحیه الاستیک. نتایج بدست آمده حاکی از این هستند که میزان وسعت و شدت خردشدگی نشان داده شده ناشی از نفوذ دیسک‌ها، با افزایش مقاومت کششی سنگ به شدت کاسته شده است. همچنین نتایج بررسی شده نشان می‌دهد که افزایش میزان عمق نفوذ در مقاومت کششی کمتر، تأثیر مثبت‌تری بر راندمان حفاری داشته است. یعنی هر چه قدر مقاومت کششی سنگ کمتر باشد، میزان شکست حاصل از افزایش عمق نفوذ دیسک‌ها در سنگ نیز افزایش می‌یابد.</p> وهاب سرفرازی حق نشر کاربرد مدل سری های زمانی در پیش‌بینی نرخ نفوذ ماشین حفر تونل تمام مقطع http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/IJRM-1-4-6 <p class="a" dir="RTL">در حفاری مکانیزه، نرخ نفوذ تعیین‌کننده هزینه‌ها و زمان حفاری پروژه است. از اینرو پیش‌بینی نرخ نفوذ بسیار مهم و تعیین‌کننده می‌باشد. نرخ نفوذ نسبت فاصله حفاری شده به زمان انجام آن در طول حفاری پیوسته است. از آنجا که پارامتر نرخ نفوذ به ازای سیکل­های مختلف حفاری ثبت می­شود و از طرف دیگر، یک سری زمانی، دنباله‌ای مرتب شده از مشاهدات است و با توجه به مقادیر گذشته و حال، می­توان مقادیر آینده سری را پیش‌بینی کرد، در این مطالعه به بررسی کاربرد مدل سری­های‌ زمانی در پیش بینی نرخ نفوذ TBM پرداخته شده است. مقادیر نرخ نفوذ بیش از 2300 سیکل حفاری در تونل بلند زاگرس مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج پیش­بینی نرخ نفوذ با مدل سری­های زمانی ضریب تطبیق 87 درصد را نشان می­دهد و بیانگر قابلیت و کاربرد مناسب رویکرد سری­های­ زمانی در پیش­بینی نرخ نفوذ TBM است.</p> مسعود مذهبی سید مصلح افتخاری حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-01-21 2020-01-21 63 73 مدلسازی عددی برای تعیین عوامل موثر بر فشار شروع شکست در عملیات شکست هیدرولیکی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/115 <p dir="RTL">با توجه به نیاز روزافزون کشور به نرخ تولید بیشتر از چاه‌های نفتی و بازدهی بیشتر مخازن نفت، فعال‌سازی مجدد چاه‌های نفت در ایران امری ضروری به نظر می‌رسد. تولید نفت باگذشت زمان، به دلیل کاهش فشار مخزن و بسته شدن ترک‌ها و منافذ میکروسکوپی موجود در سنگ مخزن کاهش می‌یابد. شکست هیدرولیکی به‌عنوان روشی براي تحریک مخازن نفتی به عوامل مختلفی ازجمله خصوصیات محیطی که شکستگی در آن رشد می‌کند، بستگی دارد. خصوصیات مکانیکی لایه‌ها به‌عنوان یکی از مهمترین پارامترهاي تأثیرگذار بر رونـد گسترش شکسـت هیدرولیکی و هندسه‌ی آن شناخته می‌شوند. در پژوهش حاضر، سعی بر این است که عوامل مختلف دخیل در شکست هیدرولیکی و تاثیر هر یک از آنها بر شکست هیدرولیکی بررسی شود تا محل مناسب برای انجام عملیات شکست هیدرولیکی انتخاب شود که باعث می شود هم هزینه های عملیاتی پایین بیاید و هم شکست بهتر و موثر تری داشته باشیم. در این تحقیق، توسط نرم‌افزار <span style="font-family: Times New Roman;">ABAQUS</span> مدل‌سازی‌های عددی در 10 حالت مختلف انجام‌شده و سپس اثر هر یک از این پارامترهای ورودی، روی فشار شکست هیدرولیکی با انجام تحلیل حساسیت بررسی ‌شده است. این پارامترهای ورودی که درواقع داده‌های چاه می‌باشند شامل مدول الاستیسیته، تنش افقی حداقل و حداکثر، تنش قائم، مقاومت کششی، نسبت پواسون و فشار منفذی می‌باشند. اطلاعات موردنیاز از چاه‌های حفرشده در سنگ‌های کربناته ی ایران گرفته شده است. نتایج نشان می‌دهد که تنش افقی حداقل بیشترین تأثیر را بر روی فشار شکست دارد و پارامتر هایی مثل تنش قائم و مدول یانگ در تعیین فشار شکست بی تاثیر هستند.</p> مهدی حسینی مهدی آریا حق نشر پيش بيني عملکرد دستگاه حفاری در معدن روباز سرب و روی انگوران با استفاده از شاخص فابريک RMR http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/114 <p class="a" dir="RTL">اين تحقيق به بررسي تاثير پارامترهاي زمين­شناسي، ژئومکانيکي و عملياتي دستگاه حفاری بر آهنگ نفوذ و قابلیت پيش­بيني آن مي­پردازد. اين پارامترها شامل عوامل عملياتي دستگاه حفار از جمله نيروي فشاري پشت سرمته و سرعت چرخش آن، پارامترهاي مربوط به توده سنگ شامل مقاومت فشاري تک محوري و شاخص فابريک سيستم رده­بندي RMR است. پس از انجام برداشت­هاي ميداني و آزمون­هاي آزمايشگاهي، يک بانک اطلاعاتي از پارامترهاي فوق در معدن سرب و روي انگوران گردآوري شد. بر اساس اين اطلاعات، روابط تجربي مناسب با استفاده از تحليل رگرسيون تک متغيره و چندگانه خطي براي تخمين قابليت حفاري ارائه شد. بهترين تطابق با سطح اعتماد 95 درصد و با ضريب همبستگي 94/0 بين آهنگ نفوذ به عنوان متغير وابسته و متغيرهاي مستقل حاصل شد. نتايج حاصل از اعتبارسنجي مدل آماري نشان داد که همبستگي خوبي بين مقادير آهنگ نفوذ پيش بيني شده و اندازه­گيري شده با ضريب همبستگي 89/0 وجود دارد.</p> فخرالسادات هاشمی نسب حق نشر بررسی اثر سیکل های تر شدن- خشک شدن روی خواص فیزیکی، مکانیکی و ویژگی های گسیختگی ماسه سنگ http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/111 <p dir="RTL"><span style="font-size: medium;">در بسیاری از محیط ها، سنگ ها معمولاً در معرض شرایط تر شدن و خشک شدن مداوم قرار می گیرند. عمل ترشدن و خشک شدن متناوب توده سنگ باعث می شود سنگ ها تحت هوازدگی قرار بگیرند و همچنین باعث کاهش مقادیر خواص مکانیکی سنگ می شود در نتیجه وقوع مکرر بلایای زمین شناسی پیش می آید.</span></p><p dir="RTL"><span style="font-size: medium;">تأثیرات سیکل های ترشدن و خشک شدن متناوب روی تخریب سنگ ها از تأثیر آن در ترشدن بلند مدت بیشتر است که یک امر بحرانی در پایداری مهندسی توده سنگ به حساب می آید.</span></p><p dir="RTL"><span style="font-size: medium;">در این تحقیق از نمونه های ماسه سنگ سازند لالون منطقه لوشان جهت مطالعه استفاده شد و تأثیر تعداد سیکل های ترشدن و خشک شدن (1 ، 4 و 16سیکل) روی خواص فیزیکی ( تخلخل مؤثر، وزن مخصوص خشک و اشباع و سرعت امواج طولی) و خواص مکانیکی (مقاومت کششی، مقاومت تراکم تک محوری، مدول الاستیسیته ، مقاومت تراکم سه محوری ، چسبندگی و زاویه اصطکاک داخلی) مورد بررسی قرار گرفت.</span></p><p dir="RTL"><span style="font-size: medium;">نتایج به دست آمده حاکی از آن است که با افزایش سیکل های ترشدن و خشک شدن تخلخل مؤثر افزایش یافته ولی سرعت امواج طولی ، وزن مخصوص خشک و اشباع ، مقاومت کششی ، مقاومت تراکم تک محوری و سه محوری ، مدول الاستیسیته ، چسبندگی و زاویه اصطکاک داخلی کاهش می یابد<span style="font-family: Calibri;">.</span></span></p> مهدی حسینی محمد نعلبندان حق نشر مطالعه گسل باغمیشه چای تبریز با استفاده از داده های حاصل از مطالعات زمین شناسی و عملیات ژئوفیزیکی در مسیر خطوط متروی تبریز http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/110 توسعه‌ی روزافزون شهری همراه با رشد صنعت و جمعیت باعث شده بیشتراز هر زمان دیگری نیاز به استفاده از سیستم مترو احساس گردد. از آنجائیکه ایجاد سیستم مترویی به نوبت خود باعث تضعیف زمین در منطقه مورد نظر می‌شود، مطالعات زمین شناسی و ژئوتکنیکی بیشتر از هر زمان دیگری اهمیت پیدا می کند. این مقاله تلاش کرده است تا با استناد به مطالعات زمین شناسی انجام گرفته در محدوده شمال شرقی شهر تبریز و انجام عملیات ژئوفیزیکی در این محدوده و ادغام این مطالعات به بررسی و شناسایی گسل موجود در مسیر خطوط 2 و 3 متروی تبریز در این محدوده بپردازد. بر اساس مطالعات زمین شناسی و اطلاعات بدست آمده از گمانه های ژئو تکنیکی در مسیر خط 3 متروی تبریز مشخص شده است که این مسیر با گسل باغمیشه چای در دو ناحیه تقاطع دارد و با توجه به نهان بودن این گسل در زیر شهر تبریز که دارای سازوکار غالب معکوس می باشد احتمال می رفت که امتداد این گسل با مسیر خط 2 قطار شهری تبریز نیز در تقاطع باشد. بنابراین در محدوده ای از مسیر خط 2 بین ایستگاه های S10 و S11 که احتمال وجود گسل باغمیشه چای در آن می رود عملیات لرزه نگاری انکساری و همچنین ژئوالکتریک صورت گرفت. در طول این عملیات ژئوفیزیک در کل از چهار آرایه ی مختلف که عبارتند از دایپل-دایپل ، پل-دایپل، آرایش گرادیان ، شلومبرژه، استفاده شد و پس از تحلیل نتایج مشخص گردید که گسل یاد شده با مسیر خط 2 در تقاطع می باشد. لذا با ادغام مطالعات زمین شناسی و لرزه نگاری اقدام به تعیین مسیر گسل موجود در محدوده شمال شرقی شهر تبریز گردید. حمید چاکری صادق آمون حامد بقالی امید روشنی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2019-06-18 2019-06-18 بررسی عددی تاثیر خصوصیات توده‌سنگ و نوع ماده منفجره در آسیب انفجار به شیب‌های سنگی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/IJRM-1-4-2 انفجار، منجر به اغتشاش در توده‏سنگ و آسیب آن می‌شود. در این بررسی تلاش شده تا با استفاده از مدلسازی عددی المان مجزای سه‌بعدی دو شیب تقریباً مشابه، آسیب انفجار ناشی از دو ماده منفجره آنفو و امولایت ارزیابی گردد. در این راستا از 4 خصوصیت متفاوت توده‌سنگ و دو حالت ناپیوستگی با امتدادهای مخالف و موافق رویه شیب در مدلسازی استفاده شد. آسیب انفجار توسط زون‌های احتمالی شکست نرم‌افزار 3DEC بررسی کیفی و با استفاده از مقادیر حداکثر سرعت ذرات که طی انفجارها ثبت‌شده است، ارزیابی کمی گردید. براین اساس، مشخص شد که ناپیوستگی‌های زمین‌شناسی باعث کنترل جریان پلاستیک شکست‌های کششی و برشی می‌گردند. البته ناپیوستگی‌های با راستای موافق رویه شیب نقش موثرتری در کاهش آسیب انفجار بازی می‌کنند. با افزایش مقاومت توده‌سنگ و با ناپیوستگی‌هایی موافق رویه شیب، تاثیر انفجار امولایت از 10 متری دهانه چال کمتر از انفجار آنفو می‌باشد. با توجه به تأثیر ناپیوستگی‌ها در کنترل آسیب، استفاده از ناپیوستگی‌های مصنوعی مانند آنچه در انفجار پیش‌شکافی توسعه می‌یابد، روش مناسبی برای کاهش آسیب و جلوگیری از ایجاد ناپایداری در شیب‌ها خواهد بود. علی حق نژاد کاوه آهنگری پرویز معارف وند کامران گشتاسبی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2019-02-10 2019-02-10 11 22 ارزیابی بهره وری ماشین حفر تونل دو سپره با استفاده از سیستم امتیاز توده سنگ http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-3-7 در این مقاله ارتباط بین امتیاز توده ‌سنگ (RMR) با بهره‌وری (U) ماشین حفر تونل دو سپره مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور در ابتدا گزارش‌های روزانه‌ی حفاری در تونل انتقال آب نوسود (قطعه جنوبی لیله) مورد بررسی و مقدار RMR و تأخیرهای پروژه در سازندهای مختلف زمین‌شناسی در 5/4 کیلومتر از طول این تونل ثبت گردید. نتایج نشان داد که بهره‌وری کلی ماشین 10 درصد و بیشترین تأخیرها مربوط به شرایط نامساعد زمین‌شناسی (GRRD) می­باشد. در ادامه ارتباط بین RMR با GRRD و U به کمک فرم‌های گوناگون آنالیز رگرسیون مورد ارزیابی قرار گرفت. در میان روابط تجربی توسعه داده شده، بهترین روابط به منظور پیش‌بینی GRRD و U در تونل مورد مطالعه به صورت تابع چند جمله‌ای درجه دو می­باشند. سپس با ایجاد یک پایگاه داده‌ی بزرگ‌تر شامل داده­های شش پروژه‌ی تونل‌سازی یک مدل جامع به منظور ارزیابی بهره‌وری TBMهای دو سپر ارائه شد. این مدل به فرم لگاریتمی بوده و قادر است به کمک مقادیر RMR تخمین اولیه‌ای از U برای ماشین‌های TBM دو سپره فراهم آورد. عملکرد روابط توسعه داده شده در این مقاله به کمک شاخص‌های آماری گوناگون مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تمامی معادلات پیشنهاد شده از دقت بالایی برخوردارند و می‌توانند با نرخ خطای قابل قبولی تخمین اولیه‌ای از GRRD و U بر اساس مقدار RMR ارائه دهند. امید لطفی ابراهیم قاسمی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2018-01-01 2018-01-01 67 76 بررسی تاثیر انتخاب مدل‌رفتاری مناسب در حفاری سنگ‌های نرم به روش NATM (مطالعه موردی: بخش توسعه شرقی خط 2 قطار شهری تبریز) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/16 <div align="center"><table class="MsoTableGrid" style="width: 88.56%; border-collapse: collapse; border: none; mso-border-top-alt: solid gray 1.0pt; mso-border-top-themecolor: background1; mso-border-top-themeshade: 128; mso-border-bottom-alt: solid gray 1.0pt; mso-border-bottom-themecolor: background1; mso-border-bottom-themeshade: 128; mso-yfti-tbllook: 1184; mso-padding-alt: 0in 1.4pt 0in 1.4pt; mso-table-dir: bidi; mso-border-insideh: 1.0pt solid gray; mso-border-insideh-themecolor: background1; mso-border-insideh-themeshade: 128; mso-border-insidev: none;" dir="rtl" width="88%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0"><tbody><tr style="mso-yfti-irow: 0; mso-yfti-firstrow: yes; mso-yfti-lastrow: yes; height: 113.4pt;"><td style="width: 1.0%; border: none; padding: 0in 1.4pt 0in 1.4pt; height: 113.4pt;" valign="top" width="1%"><p class="a" dir="RTL"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA"> </span></p></td><td style="width: 82.3%; border-top: solid gray 1.0pt; mso-border-top-themecolor: background1; mso-border-top-themeshade: 128; border-left: none; border-bottom: solid gray 1.0pt; mso-border-bottom-themecolor: background1; mso-border-bottom-themeshade: 128; border-right: none; padding: 0in 1.4pt 0in 1.4pt; height: 113.4pt;" width="82%"><p class="a" dir="RTL"><span style="font-size: 10pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA">باتوجه به اینکه حفر تونل در هر عمقی و به ویژه در اعماق کم، منجر به تغییر سیستم توزیع تنش‌ها در محیط اطراف شده و به دنبال همگرایی در اطراف تونل و ناپایداری سینه‌کار تونل، به تغییرشکل‌هایی در سطح زمین به صورت نشست می‌انجامد، در حین طراحی چنین فضاهای زیرزمینی، ایجاد حداقل حرکات در سطح زمین باید به عنوان یکی از ملاک‌های اصلی طراحی مدنظر قرار گیرد. اتنخاب مدل‌رفتاری مناسب می‌تواند بر انتخاب روش حفاری و نوع سیستم نگهداری بسیار تاثیرگذار باشد. برهمین اساس در این مقاله به بررسی تاثیر مدل‌های رفتاری موهر-کولمب، نرم‌شوندگی کرنشی و استفاده از پارامترهای هوک-براون بر میزان نشست سطح زمین و نیروها و ممان‌های وارد بر سیستم نگهداری پرداخته شده است. نتایج حاصل از بررسی‌ها نشان می‌دهد که میزان نشست در روش حفاری </span><span dir="LTR">NATM</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA"> در مدل رفتاری موهر-کولمب نسبت به حالت استفاده از پارامترهای هوک-براون کمتر است. همچین نتایج نشان می‌دهد که در روش حفاری </span><span dir="LTR">NATM</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA"> با مدل رفتاری نرم‌شونده کرنشی، برخلاف مدل رفتاری موهر-کولمب سیستم نگهداری قاب مشبک با قطر </span><span dir="LTR">mm</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA">25 و فاصله داری </span><span dir="LTR">cm</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA">15 و شاتکریت به ضخامت </span><span dir="LTR">cm</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA">15 پایداری لازم را نداشته و برای نگهداری سینه‌کار و سقف تونل باید از روش پیش‌تحکیمی </span><span dir="LTR">Pipe roofing</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA"> استفاده نمود که باعث افزایش هزینه‌های ‌اجرائی می‌گردد.</span></p></td></tr></tbody></table></div><p class="MsoTitle" dir="RTL"><strong><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="FA">بررسی تاثیر انتخاب مدل‌رفتاری مناسب در حفاری سنگ‌های نرم به روش </span></strong><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'Calibri',sans-serif; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-theme-font: minor-latin; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin';" dir="LTR">NATM</span><strong><span style="font-size: 15.0pt; font-family: 'B Nazanin'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-ascii-theme-font: minor-latin; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-hansi-theme-font: minor-latin;" lang="FA"> (مطالعه موردی: بخش توسعه شرقی خط 2 قطار شهری تبریز)</span></strong></p> صادق آمون حمید چاکری امید روشنی منوچهر دوستی عارف آقایی حق نشر بررسی ارتباط بین برخی پارامترهای فیزیکی-مکانیکی با سرعت امواج طولی سنگ-بکارگیری یک مدل رگرسیونی فازی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/104 اندازه­گیری سرعت امواج طولی در سنگ­ها با توجه به ملاحظات طراحی دینامیکی سازه­های سنگی حایز اهمیت می باشد و به این خاطر روش‌های مختلفی جهت اندازه گیری این پارامتر توسعه یافته‌اند. در بسیاری از موارد به­علت عدم دسترسی به روش مستقیم اندازه گیری سرعت امواج طولی در سنگ­ها، از رویکرد اندازه­گیری غیرمستقیم استفاده می­شود. در مقاله­ی حاضر با درنظر گرفتن برخی پارامترهای فیزیکی-مکانیکی و استاتیکی سنگ نظیر مقاومت فشاری، چگالی، سختی، تخلخل، درصد جذب و ضریب چقرمگی شکست در قالب متغیرهای مستقل، یک مدل چند متغیره­ی خطی فازی به­منظور تخمین سرعت امواج طولی سنگ به­عنوان یک متغیر وابسته ارائه شده است. با توجه به توانایی رویکرد فازی در مدل­سازی فضای ابهام در مدل و ضرایب رگرسیون، مدل چند متغیره­ی فازی بر پایه­ی متغیرهای مستقل موصوف و خروجی یا همان متغیر وابسته فازی و کراندار ارائه شده است. هادی بخشی نژاد عارف علیپور حجت حسین زاده حق نشر بررسی رابطه بین انرژی لازم برای خردایش مواد معدنی و ویژگی¬های فیزکی و مکانیکی سنگ در کارخانه سیمان ارومیه http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/103 <p class="a" dir="RTL"><span lang="FA">بیش از 70% از انرژی مصرفی کارخانه­های فرآوری مواد معدنی صرف خردایش مواد می­شود. اندیس کار باند مهمترین پارامتر تعیین­کننده میزان انرژی مصرفی و بررسی کارایی مدار آسیاکنی است. در این تحقیق اندیس کار مواد معدنی خوراک کارخانه سیمان ارومیه با استفاده از روش استاندارد باند تعیین شده است. مقدار اندیس کار باند برای نمونه­های سنگ آهن، آهک کم عیار، آهک پرعیار و پوزولان بترتیب 75/14، 61/11، 87/11 و 80/10 کیلووات ساعت بر تن محاسبه شد. به منظور بررسی رابطه بین اندیس کار باند و ویژگی­های فیزیکی و مکانیکی سنگ­ها، آزمایش­های تعیین ویژگی­های فیزیکی و مکانیکی سنگ انجام گرفت. بین اندیس کار باند و تخلخل نمونه­های موجود یک رابطه معکوس (7253/0=</span><span dir="LTR">R<sup>2</sup></span><span lang="FA">) برقرار است، اما با افزایش چگالی با یک رابطه لگاریتمی افزایش پیدا می­کند. همچنین اندیس کار باند با افزایش ویژگی­های مکانیکی سنگ نظیر مقاومت فشاری، کششی و ضریب ارتجاعی بصورت تابع لگاریتمی با همبستگی خوبی (80/0=</span><span dir="LTR">R<sup>2</sup></span><span lang="FA">) افزایش می­یابد. براساس نتایج، اندیس کار باند همبستگی بسیار بالایی (حدود 93/0) با مقاومت­های کششی و فشاری یک محوری نسبت به سایر ویژگی­های سنگ دارد. با استفاده از نتایج و روابط بدست آمده می­توان اندیس کار باند مواد معدنی خوراک کارخانه سیمان ارومیه را با استفاده از ویژگی­های فیزیکی و مکانیکی برآورد نمود. </span></p> عطااله بهرامی حسن مومیوند فاطمه کاظمی ابوصالح دهقانی مهدی موتاب حق نشر توسعه يک رابطه تجربي جديد بين سيستم هاي طبقه بندي RMR و Q http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/100 <p class="a" dir="RTL">طبقه بندي توده سنگ يکي از معيارهاي مهم و کاربردي در طراحي حفريات زيرزميني و تخمين سيستم­هاي نگهداري مربوطه است. دو سیستم Q و RMR از کاربردي ترين سیستم­های طبقه بندي توده سنگ هستند که براي ارزيابي و تعيين مناسب مقادير آنها، بررسي­هاي زمين شناسي و مطالعات مکانيک سنگي لازم مي­باشد. با توجه به اهميت دو سيستم طبقه بندي مذکور و در دسترس نبودن داده­هاي کافي به منظور تعيين پارامترهاي مورد نياز براي محاسبه يکي از اين دو سيستم در برخي از موارد، توسعه روابط تجربی معتبر بين آنها مي­تواند مثمرثمر واقع شود. در اين تحقيق ابتدا بر اساس داده­هاي اندازه گیری شده در تونل آب­بر سد آزاد مريوان، روابط تجربي مختلفي به صورت خطي، چند جمله­اي، نمايي، لگاريتمي و تواني بين دو سيستم طبقه بندي Q وRMR ارائه شده است. سپس بر اساس بيشترين ضريب تصميم گيري، رابطه لگاريتمي به عنوان رابطه معتبر در اين زمينه پيشنهاد شده است. با استفاده از شاخص­هاي ارزيابي عملکرد ضريب همبستگي، جذر ميانگين مربعات خطا و ميانگين خطاي مطلق، نتايج حاصل از رابطه پيشنهادي با نتايج روابط قبلي و مقادير واقعي مورد مقايسه قرار گرفته است. مقايسه فوق نشان مي­دهد که دقت تخمين رابطه جديد و تطابق آن با داده­هاي واقعي بيشتر مي­باشد.</p> محمد رضائی شیما لطیفی حق نشر نقش عوامل عملیاتی در برآورد پارامترهای مقاومتی سنگ به روش میکروحفاری http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/99 <p style="margin: 0mm 0mm 0pt;" dir="RTL"><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">تعیین پارامترهای مقاومتی سنگ همچون چسبندگی، زاویه اصطکاک داخلی و مقاومت فشاری تک محوره بروش حفاری بدلیل سهولت و سریعتر بودن آن مورد توجه می‌باشد و حفاری در مقیاس کوچک می‌تواند بعنوان یک روش غیر مخرب محسوب شود. در این راستا روشهای مختلف تجربی و تحلیلی جهت استفاده از این تکنیک در مقیاس بزرگ برای برآورد مقاومت فشاری تک محوره ارائه شده است که توجه به مکانیزم فرآیند حفاری به ویژه در مقایسه با فرآیند برش مستقیم توسط ابزارهای برشی تکی و نقش پارامترهای مختلف موثر اهمیت زیادی دارد. بررسی و تعیین نقش این پارامترها در مدلهای مختلف ارائه شده می‌تواند در افزایش کارائی آنها مفید باشد. از این رو در این تحقیق ضمن ارائه یک مدل تحلیلی مبتنی بر تعادل حدی نیروها در فرآیند حفاری چرخشی توسط مته‌های اسکنه ای </span><span style="font-size: 10pt; font-style: normal; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-style: italic;" dir="LTR"><span style="font-family: Times New Roman;">T</span></span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA"> شکل به نقش پارامترهای مختلف از جمله هندسی مته و ساییدگی آن و همچنین عوامل حفاری مانند نرخ نفوذ و سرعت چرخش مته پرداخته شده است. نتایج آزمایشهای حفاری توسط یک دستگاه حفاری دستی قابل حمل که برای این منظور ساخته شده است، در یک سنگ مرمر نشان می‌دهد که هر چند عمق نفوذ به ازای هر دور چرخش مته در این روش پایین است، اما</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; font-style: normal; mso-ansi-font-style: italic;" lang="FA">پارامترهای مقاومتی برآورد شده با نتایج آزمونهای استاندارد مرسوم مطابقت خوبی دارد و عمق نفوذ با انتخاب سرعت چرخش و بار پشت مته مناسب، تنها راندمان حفاری را تحت تاثیر قرار می‌دهد. در این میان پارامترهای ساییدگی مته و زاویه شیب مته نقش مهمی دارند. بطوریکه جهت برآورد پارامترهای مقاومتی سنگ استفاده از یک مته کند ضرورت دارد و در صورت استفاده از مته هایی با کندی محدود و زاویه شیب کمتر از 20 درجه تاثیری در پارامترهای برآورد شده ندارد. </span></p> سجاد کلانتری حمید هاشم الحسینی علیرضا باغبانان حق نشر ارزيابي عددي تاثير لايه کليدي بر ميزان نشست ناشي از معدن‌کاري جبهه‌کار بلند مکانيزه http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/96 <p class="a" dir="RTL"><span lang="FA">جنس لايه‌هاي بالايي کارگاه استخراج يکي از عواملي است که بر ميزان نشست سطح زمين اثر گذار است. در بيشتر مواقع يک لايه نقش اصلي در ميزان نشست زمين ايفا مي‌نمايد که لايه کليدي اصلي ناميده مي‌شود. در حين معدن‌کاري ناپايداري لايه کليدي نقش اساسي در نشست زمين ايفا مي‌نمايد. از اين‌رو شناسايي لايه کليدي اصلي از اهمييت بالايي برخوردار است. هدف اصلي اين تحقيق ارزيابي تأثير پارامترهاي مختلف هندسي و مقاومتي لايه­ي کليدي شامل فاصله­ي لايه­ي کليدي نسبت به جبهه‌کار استخراج شده، زاويه­ي لايه­ي کليدي، ضخامت لايه­ي کليدي و مقاومت آن بر ميزان نشست سطح زمين با استفاده از روش عددي تفاضل محدود است. نتايج مدل‌هاي عددي بررسي شده نشان داده است با افزايش فاصله­ي لايه­ي کليدي از بالاي کارگاه استخراج شده، ميزان نشست به طور مستقيم افزايش مي‌يابد. همچنين با افزايش زاويه­ي لايه­ي کليدي نسبت به کارگاه استخراج ميزان نشست کاهش و گودي پروفيل نشست غير متقارن شده و به سمت پايه­هاي زغالي متمايل مي­شود که باعث کاهش ميزان نشست حداکثر مي‌شود. علاوه بر اين با افزايش ضخامت لايه­ي کليدي و مقاومت لايه کليدي، توانايي لايه کليدي در جذب جابه‌جايي‌هاي بيشتر شده و دچار شکست نمي‌شود و اين خود دليلي است تا ميزان نشست کاهش مي‌يابد.</span></p> مهدی نجفی ابوالفضل دلیرنسب مهدی نوروزی حق نشر بهره‌گیری از روش سطح پاسخ در ارزیابی پاسخ نرخ تولید سیم‌برش الماسه به عامل‌های ژئومکانیکی سنگ http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/95 <p class="a" dir="RTL"><span lang="FA">ارائه­ ی مدل به­منظور پیش­بینی قابلیت برش سنگ­های تزئینی با توجه به ملاحظات برنامه­ریزی تولید حائز اهمیت است. محققین مختلف با مرتبط کردن پارامترهای ژئومکانیکی و ماشین برش با نرخ تولید که شاخصی کمی از قابلیت برش است، اقدام به ارائه­ی روابط تخمین خطی و غیرخطی نموده­اند. به منظور پیش‌بینی قابلیت برش سنگ در تحقیق حاضر از داده‌های ثبت شده نرخ تولید دستگاه سیم­برش الماسه در عملیات برش 14 نوع سنگ کربناته نرم از معادن مختلف ایران استفاده شده است. در تحقیقات صورت گرفته پارامترهای ژئومکانیکی این سنگ­ها شامل: مقاومت فشاری تک­محوره سنگ، مقاومت کشش برزیلی، عدد چکش اشمیت و نتیجه­ی آزمایش سایش لس­آنجلس به­منظور مدل­سازی نرخ تولید مورد بررسی قرار گرفته است. در تحقیق حاضر با استفاده از داده‌های موجود اقدام به ارائه­ی مدل غیرخطی برای پیش‌بینی نرخ تولید سیم­برش الماسه شده و نتایج حاصل با مطالعات دیگر محققین مقایسه شده است، همچنین با اتکا به توانایی روش سطح پاسخ میزان اثرگذاری پارامترهای مد نظر بر پاسخ بررسی است. ارزیابی مدل‌های تخمین نرخ تولید بر مبنای آزمون‌های آماری استاندارد، مؤید برتری کامل مدل تخمین پیشنهادی برمبنای سطح پاسخ نسبت به مدل قبلی است.</span></p> مجتبی مختاریان اصل عارف علي‌پور حق نشر تاثیر کمیت های برشی بین خاک و بلوک ها‌ بر پایداری شیروانی‌های مخلوط سنگی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/94 <div align="center"><table dir="rtl" width="88%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0"><tbody><tr><td valign="top" width="1%"><p class="a" dir="RTL"> </p></td><td width="82%"><p class="a" dir="RTL">محیط برخی از شیروانی­ها از مجموعه­ای از بلوک­های سنگی که در میان خاک قرار گرفته­اند تشکیل شده است که به آن­ها شیروانی­های مخلوط سنگی اطلاق می­گردد. در این شیروانی­ها، بخشی از سطح لغزش احتمالی در محیط خاکی قرار می­گیرد و بخش دیگر آن از محل تماس بین بلوک­های سنگی و خاک عبور می­کند. بنابراین کمیت­های برشی بین بلوک­های سنگی و خاک روی پایداری شیروانی­های مذکور تاثیر به سزایی دارند. تا کنون این موضوع به صورت کمی توسط محققین مورد بررسی قرار نگرفته است. در این مقاله با تحلیل حساسیت، تاثیر ضریب چسبندگی و زاویه اصطکاک سطح تماس بین خاک و بلوک‌های سنگی بر روی پایداری شیروانی مخلوط سنگی بررسی می‌گردد. به این منظور از روش عددی المان محدود و ساخت 146 مدل تئوری استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد، در کل، حساسیت شیروانی به زاویه اصطکاک بین خاک و بلوک بیشتر از ضریب چسبندگی بین این واحدها است. همچنین تغییر در کمیت­های فوق می­تواند تا 50 درصد فاکتور ایمنی شیروانی مخلوط سنگی را تغییر دهد. بنابراین برای تحلیل پایداری شیروانی­های مذکور، کمیت­های مذکور باید حتماً به طور خاص مورد توجه قرار گیرد. </p><p class="a" dir="RTL"> </p></td></tr></tbody></table></div> مهدی امینی عماد خراسانی محمد فاروق حسینی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-06-26 2020-06-26 اعتبارسنجی عددی روش های تحلیلی طراحی لرزه ای پوشش نهایی تونل ها http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-2-2 <span lang="AR-SA" dir="RTL">در اغلب پروژه­های تونلی برای برآورد اولیه پاسخ دینامیکی تونل­ها در برابر بارگذاری لرزه­ای از روش­های تحلیلی فرم بسته</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">استفاده می­شود. در این مقاله برای بررسی اعتبار این روش­های تحلیلی، ابتدا پوشش مدور خط 6 مترو تهران با استفاده از روش­های تحلیلی تحت بارگذاری لرزه­ای بیضی شدگی قرار گرفت و سپس برای اعتبار سنجی روش­های تحلیلی از نرم افزار تفاضل محدود </span><span>V 8.0</span><span>FLAC<sup>2D</sup></span><span lang="AR-SA" dir="RTL">تحت شرایط اندرکنشی مختلف </span><span lang="AR-SA" dir="RTL">استفاده شد</span><span lang="AR-SA" dir="RTL">. اعتبار سنجی نتایج نشان دهنده­ی این است که روش پنزین تحت شرایط عدم لغزش در برآورد نیروی محوری اختلاف بسیار زیادی با مدل­سازی عددی دارد و نیروی محوری را بسیار دست پایین می­گیرد. همچنین روش ونگ و روش پارک و همکاران تحت شرایط عدم لغزش در برآورد نیروی محوری از دقت بسیار بالایی برخوردار بوده و تقریباً نتایج یکسانی را با مدلسازی عددی نشان می­دهند. در رابطه با ممان خمشی روش پارک و همکاران نسبت به روش­های تحلیلی دیگر در حالت عدم لغزش نتایج دقیق­تری را ارائه می­دهد و اختلاف بسیار کمی با مدل­سازی عددی دارد. در انتها یک بررسی عددی لرزه­ای شبه استاتیکی تحت شرایط اندرکنشی واقعی خاک و پوشش انجام شد. نتایج نشان می­دهد که شرایط واقعی اندرکنشی در برآورد نیروی محوری نقش بسیار مهمی را دارد و یکی از مهمترین نقاط ضعف روش­های تحلیلی بارگذاری لرزه­ای تونل­ها عدم شبیه سازی واقعی شرایط اندرکنشی پوشش تونل و خاک است.</span> Mir Raouf Hadei حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-09-20 2017-09-20 9 27 ارزیابی توانایی روش‌های تجربی و تحلیلی در برآورد آب ورودی به تونل‌های سنگی (مطالعه موردی: قطعه دوم تونل زاگرس – کرمانشاه) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/89 <div align="center"><table dir="rtl" width="89%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0"><tbody><tr><td width="82%"><p dir="RTL"><span style="font-size: small;">حضور آب‌ زیرزمینی و آب‌ سطحی جزء فاکتورهای منفی در ساخت تونل‌ می‌باشند. میزان جریان آب‌ زیرزمینی به درون تونل به ‌منظور کاهش اثرات زیست ‌محیطی، ناپایداری و خطرات سقوط باید مشخص شود. در این مقاله، با استفاده از روش‌های تحلیلی و تجربی میزان جریان آب زیرزمینی ورودی به قطعه دوم تونل زاگرس برآورد شد و </span><span style="font-size: small;">با </span><span style="font-size: small;">میزان </span><span style="font-size: small;">واقعی </span><span style="font-size: small;">آب </span><span style="font-size: small;">وارد </span><span style="font-size: small;">شده به </span><span style="font-size: small;">تونل </span><span style="font-size: small;">که </span><span style="font-size: small;">در</span><span style="font-size: small;">بخش‌های </span><span style="font-size: small;">مختلف </span><span style="font-size: small;">اندازه‌گیری </span><span style="font-size: small;">شده </span><span style="font-size: small;">است، مقایسه شد و توانایی این روش‌ها مورد ارزیابی قرار گرفت. هم‌ بستگی بین دبی اندازه‌گیری شده و دبی محاسباتی در قطعه دوم تونل زاگرس، با روابط تحلیلی 14 درصد و با رابطه تجربی هیوور 69 درصد می‌باشد. نتایج </span><span style="font-size: small;">نشان </span><span style="font-size: small;">مي­دهد</span><span style="font-size: small;">كه </span><span style="font-size: small;">هدايت </span><span style="font-size: small;">هيدروليكي </span><span style="font-size: small;">معادل </span><span style="font-size: small;">توده </span><span style="font-size: small;">سنگ، ‌به ‌عنوان </span><span style="font-size: small;">يكي </span><span style="font-size: small;">از </span><span style="font-size: small;">پارامترهاي </span><span style="font-size: small;">كليدي </span><span style="font-size: small;">در </span><span style="font-size: small;">اين </span><span style="font-size: small;">روش‌ها، </span><span style="font-size: small;">نقش </span><span style="font-size: small;">مهمي </span><span style="font-size: small;">در</span><span style="font-size: small;">صحت دبی </span><span style="font-size: small;">پیش‌بینی </span><span style="font-size: small;">شده </span><span style="font-size: small;">دارد</span><span style="font-size: small;">. شرایط زمین‌شناسی و ویژگی‌های هیدروژئولوژیک پهنه‌های خرد شده و گسله باعث برآورد نادرست هدایت هیدرولیکی معادل توده سنگ و متعاقباً موجب تفاوت مقادیر پیش‌بینی شده و مقدار واقعی اندازه‌گیری می­شود. بیشترین اختلاف‌ در پهنه‌های گسله با هدایت هیدرولیکی بالا و پهنه­های کارستی می‌باشد.</span></p></td></tr></tbody></table></div> نرگس بیات حمید رضا ناصری فرشاد علیجانی مهدی عباسی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-06-26 2020-06-26 مطالعه تاثیر ویسکوزیته سیال و قطر چال بر فشار شکست در روش شکست هیدرولیکی به کمک دستگاه تست سه محوره واقعی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-2-8 <p dir="RTL">یک دستگاه تست سه محوره واقعی که قابلیت انجام آزمایش های شکست هیدرولیکی را در مقیاس آزمایشگاهی داشته باشد توسط نویسندگان در دانشگاه صنعتی شاهرود طراحی و ساخته شد. در راستای بررسی ارتباط فشار شکست با دو پارامتر ویسکوزیته سیال و قطر گمانه، که می توانند نتایج حاصل از روش شکست هیدرولیکی را در مسیر تعیین تنش های برجای زمین تحت تاثیر قرار دهند، آزمایشات شکست هیدرولیکی به کمک این دستگاه انجام شدند. به همین منظور نمونه های بتنی به ابعاد <em><span style="font-family: Times New Roman; font-size: small;">cm3</span></em> 30*30*30، که در مرکز آن ها سوراخ با قطرهای <em><span style="font-family: Times New Roman; font-size: small;">mm </span></em>30، <em><span style="font-family: Times New Roman; font-size: small;">mm </span></em>50 و <em><span style="font-family: Times New Roman; font-size: small;">mm </span></em>80 ایجاد شده بود، مورد آزمایش قرار گرفتند. نتایج حاصل از این آزمایشات نشان دادند که با افزایش قطر گمانه فشار سیال برای شکست سنگ کاهش می یابد. در قسمت دوم 3 نوع روغن هیدرولیک با ویسکوزیته های متفاوت (<em><span style="font-family: Times New Roman; font-size: small;">H</span></em>46، <em><span style="font-family: Times New Roman; font-size: small;">H</span></em>68 و <em><span style="font-family: Times New Roman; font-size: small;">H</span></em>100) در این مطالعه مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج نشان داد که با افزایش ویسکوزیته سیال، فشار شکست کاهش می یابد.</p> حامد شیرازی سید رحمان ترابی حسین میرزایی نصیر آباد حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-09-20 2017-09-20 89 98 تحلیل و بررسی زمین لغزش "روشک" http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/85 <p class="a" dir="RTL"><span lang="FA">دامنه ­های شیبدار که در زمین ­های سست چه بصورت طبیعی یا مصنوعی ایجاد شده ­اند، مستعد پدیده زمین­لغزش هستند. در زمستان 1390 در حین فعالیت­ های راهسازی برای توسعه و احداث راه جدید قائن به افین در استان خراسان جنوبی و در مجاورت روستای روشک رانش ناگهانی زمین در یک دامنه شیلی بوقوع پیوست که منجر به تخریب پل سنگی جدیدالاحداث در مسیر جاده گردید. در این مقاله با استفاده از وضعیت زمین­ شناسی منطقه، تصاویر </span><span lang="AR-SA">ماهواره­ ای</span><span lang="FA">، تجربیات بدست آمده در بازدید محلی و نرم افزارهای </span><span dir="LTR">SLIDE6</span><span lang="FA"> و </span><span dir="LTR">Phase2</span><span lang="FA"> به بررسی نوع زمین لغزش و علت وقوع آن پرداخته می ­شود. تحلیل پایداری دامنه به روش ­های تعادل حدی ساده شده بیشاپ و روش عددی المان محدود انجام شد و لغزش دامنه در مدل نرم ­افزاری پیش­بینی گردید. در مقاله حاضر نشان داده شده است که عدم توجه به حرکات اولیه دامنه و ادامه کار ساختمانی بروی توده لغزشی عامل اصلی خسارت مالی بوده است.</span></p> علی ویسکرمی حسین نوفرستی حق نشر تاثیر تغییرات قطر سنبه پانچ استوانه‌ای در تخمین مقاومت فشاری تکمحوری برخی از سنگ‌های رسوبی سازند قم http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/IJRM-1-4-5 <div style="direction: rtl;"><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">مقاومت فشاري تك‌محوري سنگ يكي از مهمترين پارامترها در طراحي سازه‌هاي سنگي مي‌باشد. آزمایش پانچ، از جمله آزمایش</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">های شاخص است که توانایی تخمین غیرمستقیم مقاومت فشاری تک‌محوری سنگ‌ها را دارا می</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">باشد. این آزمایش</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL"> ساده، ارزان و سریع بوده و به آماده</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">سازی خاص نیاز نداشته و با نمونه‌های با ابعاد کوچک</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">تر قابل انجام است. آزمایش‌های پانچ به دو شکل بلوکی و استوانه</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman', serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">ای انجام می‌شود. در پژوهش حاضر کارایی آزمایش پانچ استوانه‌ای در تخمین مقاومت فشاری تک‌محوری شش نوع سنگ رسوبی از سازند قم، اعم از گرینستون، وکستون- مادستون، باندستون، کالک‌لیتایت، سنگ گچ و مارن سیلتی، در جنوب شهر قم، مورد بررسی قرار‌گرفته‌است. همچنین تاثیر قطر سنبه پانچ استوانه‌ای، بر تغییرات میزان شاخص پانچ استوانه</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">ای با استفاده از چهار سنبه با قطرهای مختلف (10، 13، 16 و 19 میلیمتر) مطالعه شده‌است. یافته ها نشان می</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">دهد که آزمون</span><span style="font-size: 12pt; font-family: Cambria, serif;" lang="AR-SA" dir="RTL">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">های انجام شده با سنبه با قطر10 میلیمتر با بیشترین ضریب تعیین، مناسب‌ترین نتیجه جهت تخمین مقاومت فشاری تک‌محوری را برای تمامی سنگ‌ها، بدست داده است.</span></div><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">مقاومت فشاري تك‌محوري سنگ يكي از مهمترين پارامترها در طراحي سازه‌هاي سنگي مي‌باشد. آزمایش پانچ، از جمله آزمایش</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">های شاخص است که توانایی تخمین غیرمستقیم مقاومت فشاری تک‌محوری سنگ‌ها را دارا می</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">باشد. این آزمایش</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL"> ساده، ارزان و سریع بوده و به آماده</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">سازی خاص نیاز نداشته و با نمونه‌های با ابعاد کوچک</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">تر قابل انجام است. آزمایش‌های پانچ به دو شکل بلوکی و استوانه</span><span style="font-size: 10pt; font-family: 'Times New Roman', serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">ای انجام می‌شود. در پژوهش حاضر کارایی آزمایش پانچ استوانه‌ای در تخمین مقاومت فشاری تک‌محوری شش نوع سنگ رسوبی از سازند قم، اعم از گرینستون، وکستون- مادستون، باندستون، کالک‌لیتایت، سنگ گچ و مارن سیلتی، در جنوب شهر قم، مورد بررسی قرار‌گرفته‌است. همچنین تاثیر قطر سنبه پانچ استوانه‌ای، بر تغییرات میزان شاخص پانچ استوانه</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">ای با استفاده از چهار سنبه با قطرهای مختلف (10، 13، 16 و 19 میلیمتر) مطالعه شده‌است. یافته ها نشان می</span><span style="font-size: 10pt; font-family: Cambria, serif;">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">دهد که آزمون</span><span style="font-size: 12pt; font-family: Cambria, serif;" lang="AR-SA" dir="RTL">‌</span><span style="font-size: 12pt; font-family: 'B Nazanin';" lang="AR-SA" dir="RTL">های انجام شده با سنبه با قطر10 میلیمتر با بیشترین ضریب تعیین، مناسب‌ترین نتیجه جهت تخمین مقاومت فشاری تک‌محوری را برای تمامی سنگ‌ها، بدست داده است.</span> مجتبی حیدری حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-01-21 2020-01-21 51 61 تأثیر حرارت بر روی ویژگی‌های مقاومت سنگ نمک در مقیاس آزمایشگاهی، مطالعه موردی معدن نمک قائم، گرمسار http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/83 <p class="a" dir="RTL">سنگ نمک به دلیل مزیت خواص فیزیکی و مکانیکی خاص خود، میزبانی ایده­آل برای ذخیره نفت و گاز، و دفن زباله‌ به شمارمی آید به‌ویژه پسماند­های هسته­ای که تا مدتها همچنان حرارت تولید می­کنند. خواص مکانیکی سنگ نمک در شرایط ذخیره‌ای به دما وابسته است. بر همین اساس مطالعۀ خواص فیزیکی و مکانیکی­ سنگ نمک در دماهای مختلف، برای ارزیابی رفتار مکانیکی و ایمنی کاربرد آن ضروری است. در این مقاله تأثیر دما بر روی ویژگی‌های مقاومتی سنگ نمک معدن قائم گرمسار در استان سمنان بررسی شده است. برای دست‌یابی به این هدف، مجموعه­ای از آزمایش­های مقاومت فشاری تک‌محوری در بازه دمایی 25 تا 200 درجه سانتی‌گراد انجام شد. نتایج آزمایش‌ها نشان می‌دهد که مقاومت فشاری تک‌محوری نمونه‌ها در بازه دمایی 25 تا 100 درجه کاهش می­یابد، اما در بازه 100 تا 200 درجه افزایش می یابد­. همچنین اندازه‌گیری کرنش‌ها نشان می‌دهد که مدول الاستیسیته و نسبت پواسون با افزایش دما کاهش و خاصیت پلاستیک نمک به‌تدریج افزایش می‌یابد. </p> محسن قربانی محمد رضا آصف علی میثاقی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-06-26 2020-06-26 کاربرد روش تحلیل درخت خطا به منظور ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه‏های تونل‌زنی از دیدگاه مخاطرات ژئوتکنیکی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/81 ارزیابی و مدیریت ریسک پروژه‏های تونل‌زنی از دیدگاه مخاطرات ژئوتکنیکی یکی از گام‏های مهم و ضروری در طراحی و اجرا است. قطعه دوم تونل امامزاده هاشم (ع) یکی از طرح‏های بزرگ عمرانی در کشور می‏باشد که به دلیل ساختار بد زمین شناسی و شرایط نامناسب ژئوتکنیکی در مسیر حفاری، طراحی این پروژه را با چالش‏های جدی روبرو کرده است. در تحقیق حاضر سعی می‏شود تا پس از بررسی و انجام مطالعات زمین شناسی و ژئوتکنیکی در طول مسیر حفاری تونل، میزان ریسک کلی طرح با استفاده از تحلیل درخت خطا، مورد بررسی قرار گیرد. در طول انجام تحقیق چهار مخاطره شامل: آسیب به پرسنل، سیستم نگهداری، ماشین حفاری و انحراف از مسیر حفاری با توجه به مخاطرات ژئوتکنیکی محتمل در مسیر حفاری شامل: برخورد با نواحی گسله و خردشده، مچاله‌شوندگی، هجوم آب و ناپایداری تونل مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از بررسی‏ها حاکی از ریسک بالای پروژه به دلیل احتمال بالای آسیب به ماشین حفاری و آسیب به سیستم نگهداری می‏باشد که انجام اقدامات کنترلی و کاهنده جهت کاهش ریسک لازم است. پس از انجام اقدامات کاهنده و کاهش احتمال وقوع مخاطرات، مقدار ریسک کلی پروژه از محدوده ریسک خطر به محدوده بی خطر تقلیل پیدا کرد. ياور جليلى كشتيبان رضا میکائیل کورش شهریار حق نشر تحلیل پایداری و بررسی نیروهای داخلی ایجادشده در سیستم نگهداری محل انشعاب تونل‌های پنستاک نیروگاه تلمبه–ذخیره رودبار لرستان http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/76 <div align="center"><table dir="rtl" width="88%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0"><tbody><tr><td valign="top" width="1%"><p class="a" dir="RTL"> </p></td><td width="82%"><p class="a" dir="RTL">مقاله حاضر پيرامـون تحليل پايداري و بررسی نیروهای داخلی ایجادشده در سیستم نگهداری تونل‌های پنستاک نیروگاه تلمبه-ذخیره ای رودبار لرستان است. تحليل پايداري فضاهاي زيرزميني يكي از مهم‌ترین موضوعات در علم مكانيك سنگ می‌باشد. چهار روش مختلف براي تحليـل پايداري فضاهاي زيرزميني وجود دارد كه عبارت‌اند از: روش فرم بسته، روش عددي، روش تجربي و مدل‌های فيزيكـي. امـروزه روش‌های عددي و تجربي به‌طور گسترده‌ای در جهان مورداستفاده قرار می‌گیرند. در اين مقاله تحليل پايداري بـا روش تفاضـل محدود و طبقه‌بندی Qو RMRكه به ترتيب جزو روش‌های عددي و تجربي می‌باشند، انجام‌شده اسـت. بـراي تعیین گام حفاری، رفتار توده سنگ اطراف فضای زیرزمینی، تحليـل عـددي پايداري فضاي زيرزميني و بررسی نیروهای داخلی ایجادشده در سیستم نگهداری نرم‌افزار FLAC3D مورداستفاده قرارگرفته است. اين نرم‌افزار توانايي تعيين تنش‌ها و تغییر شکل‌ها را در اطراف فضاي زيرزميني دارد. نتايج به‌دست‌آمده از تحلیل‌ها نشان می‌دهد كه فضاي زيرزميني پايدار است ولی ضریب اطمینان آن پایین می‌باشد، لذا به‌منظور افزایش ضریب اطمینان، نصب سيستم نگهداري ضروري است. پس از نصب سيستم نگهداري نیروهای داخلی ایجادشده در سیستم نگهداری به‌دست‌آمده و با استفاده از نمودارهای ظرفیت و تراز هشدار خطر ساکورایی ضریب اطمینان سیستم نگهداری تعیین‌شده است، که با توجه به نتایج حاصل از روش‌های ذکرشده با نصب 10 سانتیمتر شاتکریت همراه با یک‌لایه شبکه فولادی و میل مهارهای تمام تزریقی با طول دو متر و فاصله دو متر از یکدیگر می‌توان به ضریب اطمینان 5/1 رسید. همچنین با توجه منحنی عکس‌العمل زمین رفتار توده سنگ اطراف تونل الاستوپلاستیک است و با توجه به پروفیل تغییر شکل طولی گام حفاری دو متر جهت حفاری تونل به دست آمده است.</p></td></tr></tbody></table></div> مسعود حیدری ماشاالله خامه چیان محسن شریفی بروجردی حق نشر تحلیل حساسیت¬ آماری پایداری تونل نسبت به پارامترهای ژئومکانیکی توده¬سنگ با روش تاگوچی (مطالعه¬ موردی: تونل انحراف آب سد شهریار) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/75 <p>در تحلیل پایداری تونل­های واقع در توده­سنگ­های درزه­دار، مدول تغییر­شکل­پذیری، چسبندگی، زاویه­ اصطکاک داخلی، مقاومت فشاری و سختی نرمال درزه پنج پارامتر موثر هستند که با عدم­قطعیت بالایی همراه هستند. اولویت­بندی پارامترهای ژئومکانیکی در هدفمند نمودن هزینه­کرد اکتشافات ژئوتکنیکی و کاهش هزینه­های برداشت اطلاعات حائز اهمیت است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی تاثیر این پارامترها بر پایداری تونل با نرم­افزار 3DEC، اولویت­بندی آن­ها و حساسیت پایداری نسبت به تغییر نوع تابع توزیع آماری پارامترها در سه مقطع از تونل انحراف آب سد شهریار با RMR ضعیف تا خوب است. روش طراحی آزمایش تاگوچی امکان اعمال تغییرات آگاهانه و همزمان متغیرهاي ورودي (پارامترهاي ژئومکانیکی) و بررسی تغییرات خروجی (پایداری تونل) را فراهم می­نماید. تحلیل معیار سیگنال به نویز آزمایش­هاي انجام گرفته با نرم­افزار Minitab نشان می­دهد که با فرض سه نوع توزیع آماری نرمال، لاگ نرمال و گاما، در مقاطع با RMR پایین، تاثیر سختی نرمال درزه بر پایداری تونل از سایر پارامترها بیشتر است. با افزایش RMR از تاثیر سختی نرمال درزه کاسته شده و مدول تغییر­شکل­پذیری اهمیت بیشتری می­یابد. کمترین میزان تغییرات شاخص آزمایش تاگوچی بر اساس معیارهای جابجایی و کرنش برشی به ترتیب در مقاطعی با RMR متوسط (0/37%) و مقاطعی با RMR ضعیف (3/66%) مشاهده شده است. </p> sasan ghorbani فرهاد صمیمی نمین سید احمد لاجوردی حق نشر مدل سازی رفتار دینامیکی پی سنگی سد مشمپا http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/73 در اين تحقيق، رفتار ديناميكي پي سنگی سد مشمپا تحت بارهای لرزه ای و فشار هیدرو استاتیکی آب پشت سد مطالعه و مدلسازی شده است. سد مشمپا از نوع سد خاکی بوده و در حوضه رودخانه قزل‌اوزن در مجاورت روسـتاي مشـمپا در استان زنجان احداث شده است. پس از ساخت مدل سد و تخصیص خصوصیات مواد به مدل، اعمال بارگذاری‌ لرزه ای بر روی سد در شرایط عدم وجود و وجود فشار هیدرواستاتیک آب بر روی سد و تعریف شرايط مرزی حاکم بر مسئله، مدل با استفاده از نرم‌افزار ABAQUS تحليل شده است. به‌منظور آنالیز دينامیکیِ سد، از روش صريح که مخصوص تحلیلی دينامیکیِ مدل‌های بزرگ با پاسخ‌های زمانی دينامیکی کوتاه مانند زلزله است، استفاده شده است. نتايج بدست آمده نشان می دهند که تمرکز تنش بالايي در جناح چپ سد اعمال می شود که می تواند ناشی از توپوگرافی ناهمگون منطقه باشد، اما به دلیل مقاومت بالای سنگ تکیه گاه سمت چپ سد در لایه توفی ، شکستی در این منطقه رخ نمی دهد. در حالی که با تحلیل عدی مدل، نشانه هایی از تسلیم و شکست سنگ توف در تکیه گاه راست سد مشاهده شده است مجید حیدری آرش رفاهی جمشید آقازاده مهندسی مرتضی رحیمی حق نشر تعیین پتانسیل مچاله شوندگی در تونل انتقال آب سبزکوه با استفاده ازمدلسازی رفتار تابع زمان سنگ http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/69 این مطالعه به بررسی پتانسیل مچاله شوندگی در تونل انتقال آب سبزکوه با استفاده از رفتار تابع زمان سنگ می پردازد. با توجه به این که مچاله شوندگی سنگ می‌تواند سبب بروز مشکلاتی از قبیل به دام افتادن TBM، افزایش فشار بر نگهداری تونل و حتی شکست آن شود، از این رو پیش بینی وقوع آن قبل از حفر تونل ضروری خواهد بود. از طرفی با توجه به پیچیدگی این رفتار توده سنگ و وابستگی آن به عوامل مختلف هنوز نمی‌توان وقوع این پدیده را به درستی پیش بینی کرد. برای این منظور در این مطالعه، از مدلسازی رفتار تابع زمان سنگ برای تعیین میزان کرنش سنگ استفاده گردید. ابتدا با استفاده از روش های تجربی پتانسیل مچاله شوندگی زون های مسیر تونل بررسی شد و مشخص گردید که از بین واحد های مسیر تونل، پتانسیل مچاله‌شوندگي در واحد‌های Li، Li-Sh، M-Do، Br-Do، Li-Do و Sh-Sa بیشتر از سایر واحدها است. سپس شاخص SI با استفاده از مدلسازی عددی برای این زون ها بدست آمد. براساس نتایج بدست آمده مشخص گردید که که احتمال بروز مچاله‌شوندگي شدید در واحد های زمین شناسی BR-Do، Sh-Sa و Li-Sh وجود دارد. برای مطالعه دقیق‌تر رفتار مچاله‌شوندگي تونل، تحلیل عددی رفتار وابسته به زمان سنگ واحد Br-Do با مدل رفتاری ویسکوپلاستیک برگر (CVISC) با نرم افزار FLAC3D انجام شد. پارامترهای ورودی این مدل با استفاده از انجام آزمایش خزش بر روی نمونه های سنگی بدست آمد و مدل سازی برای مدت یک ماه انجام شد و جابجایی تونل بدست آمد. میزان حداکثر جابجایی برابر 4/16سانتی متر بدست آمد. از این رو بنظر می رسد که در این واحد پتانسیل مچاله شوندگی شدید وجود دارد. علی اکبر اسراری فریدون خسروی کورش شهریار مجید عطایی پور حق نشر بررسی ریسک مخاطرات زمین¬شناسی در پروژه¬های تونل¬زنی با استفاده تکنیک خوشه بندی فازی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/68 <span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 12pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">ارزیابی و مدیریت ریسک مخاطرات زمین شناسی درطراحی و اجرای پروژه های تونل سازی که به طور سنتي به عنوان یکی از پرريسك ترين پروژه هاي عمرانی طبقه بندي مي شوند و به دلیل وجود مخاطراتی همچون هجوم آب، برخورد به زون‏های گسله و خرد شده، مچاله</span><span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 12pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">­</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 12pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">شوندگی و ناپایداری در پیرامون فضای حفاری ازجایگاه ویژه ای برخوردار می‏باشد.</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 12pt; mso-ansi-font-size: 10.0pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">در این پژوهش سعی شده است تا به بررسی و ارزیابی ریسک مخاطرات زمین شناسی در طول مسیر حفاری تونل راه­آهن اردبیل- میانه کیلومتر 021+378 پرداخته شود. بدین منظور پس از بررسی مشخصات ساختاری و زمین­شناسی در 24 مقطع از طول مسیر حفاری، ریسک مخاطرات زمین­شناسی شامل ناپایداری تونل، مچاله شوندگی، هجوم آب و تورم با استفاده از خوشه بندی فازی در سه کلاس مجزا مورد ارزیابی قرار گرفت. به منظور بررسی صحت و سقم نتایج، کلاس‏های پیش بینی شده توسط روش خوشه بندی فازی با نتایج واقعی مشاهده شده در طی انجام حفاری مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج حاصل از بررسی‏ها نشان داد که روش خوشه بندی فازی از قابلیت مناسبی در ارزیابی و پیش­بینی ریسک‏های زمین شناسی در پروژه‏های تونلزنی برخوردار می‏باشد. </span> سینا شفیعی حق شناس رضا میکائیل حق نشر بررسی آزمایشگاهی و عددی تاثیر ریز ترک ها بر رفتار مکانیکی نمونه‌های سنگی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/67 درزه­ها و ترک­ها جزء لاینفک سازه­های سنگی بوده که بر اساس نوع کاربری سازه تحت تأثیر مجموعه­­ای از بارهای استاتیک و دینامیک قرار می­گیرند. یکی از مهمترین عامل گسیختگی سازه­های سنگی گسترش همین درزه­ها و ترک­های موجود در سنگ می­باشد. ریز ترک­ها در سنگ معمولاً به دو شکل طبیعی و القایی مشاهده می شود. در این تحقیق، تاثیر ریز ترک های القایی بر رفتار مکانیکی نمونه‌های سنگی بررسی شده است. برای این کار از حرارت برای القای ریزترک در داخل نمونه استفاده شده است به نحوی که نمونه‌های گرانیتی در داخل یک کوره دما بالا با نرخ 10 درجه سانتی گراد بر دقیقه و از 25 تا 1000 درجه حرارت داده شده اند. برای شناسایی ریزترک های ایجاد شده در نمونه از میکروسکوپ الکترونی استفاده شده و مشخص گردید که در دمای 800 و 1000 درجه ریزترک‌هایی در داخل نمونه القا شده است. آزمون های آزمایشگاهی شامل اولتراسونیک، مقاومت فشارشی تک محوره و برزیلی در آزمایشگاه انجام گرفته و الگوی شکست نمونه‌ها در آزمون مقاومت فشاری تک محوره مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج آزمون­های آزمایشگاهی نشان می­دهد که حضور ریزترک‌ها باعث کاهش مقاومت، مدول الاستیسیته، سرعت موج طولی و افزایش کرنش متناظر با مقاومت نهایی در نمونه می­شود. همچنین بررسی­های انجام شده نشان می دهد که الگوی شکست نمونه‌های گرانیتی با افزایش ریز ترک ها از حالت "جدایش محوری" به حالت "شکست برشی" تبدیل می­شود . به عبارت دیگر افزایش تعداد ریز ترک ها در نمونه‌های گرانیتی باعث تغییر الگوی شکست نهایی نمونه‌ها از حالت شکست شکننده به شکست شکل­پذیر می­شود. همچنین با استفاده از نرم افزار RFPA، ناهمگنی ناشی از ریزترک‌ها به صورت عددی مدلسازی شده و تاثیر آن بر الگوی شکست نمونه‌ها مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس نتایج بدست آمده از مدلسازی عددی مشخص گردید که علت تغییر در الگوی شکست نمونه‌های سنگی با افزایش ریز ترک­های القایی، کاهش ترک های کششی و افزایش ترک های برشی در نمونه‌ها می باشد. حمیدرضا نجاتی حق نشر 2018 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران پیش بینی مدول تغییر شکل پذیری توده سنگ های جنوب غربی ایران با استفاده از رگرسیون خطی چند متغیره http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-1-8 <p dir="RTL"><span style="font-size: small;"><strong>آگاهی از پارامترهای ژئومکانیکی خاک و سنگ در طراحی و ساخت سازه های مهندسی از موارد حائز اهمیت می باشد. مدول تغییر شکل پذیری توسط آزمایش های برجا و روش های غیر مستقیم قابل تعیین می باشد. در تخمین این مدول به روش غیر مستقیم، روابط تجربی روشی ساده و ارزان هستند اما به دلیل تغییرات نوع سنگ و طبیعت توده سنگ استفاده از روابط تجربی در مناطق دیگر جهان عمدتاً با خطا همراه خواهد بود. در این مقاله سعی شده است با استفاده از پارامنرهای مدول الاستیک سنگ بکر (</strong><strong><span style="font-family: Times New Roman;">E<sub>i</sub></span></strong><strong>) و</strong><strong> </strong><strong>امتیاز توده سنگ (</strong><strong><span style="font-family: Times New Roman;">RMR</span></strong><strong> ) به تخمین مدول تغییر شکل پذیری توده سنگ (</strong></span> <strong><span style="font-size: small;"> ) توده سنگ های جنوب غربی ایران پرداخته شود. بدین منظور از روش رگرسیون خطی چند متغیره استفاده شده است. پایگاه داده های استفاده شده شامل 333 داده می باشد. جهت بررسی عملکرد رابطه و ارزیابی دقت آن از ضریب </span></strong> <span style="font-size: small;"><strong> </strong><strong> (ضریب تعیین) و </strong><strong><span style="font-family: Times New Roman;">RMSE</span></strong><strong> (</strong><strong>جذر میانگین مربع</strong><strong> خطا)</strong><strong> استفاده شد. ضریب </strong></span> <span style="font-size: small;"><strong> برای داده ها </strong><strong>/0/811</strong><strong> و مقدار </strong><strong><span style="font-family: Times New Roman;">RMSE</span></strong><strong> </strong><strong>0/1921</strong><strong> می باشد. </strong></span></p> مهدی حسینی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-06-20 2017-06-20 89 96 بهینه جانمایی و آنالیز فنی- اقتصادی گزینه های پیشنهادی شفت تهویه SV4 جهت انتخاب گزینه نهایی (پروژه دشت ذهاب) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/65 <p class="a" dir="RTL"> تهويه يكي از مهمترين مسائلي است كه هنگام طراحي و اجراي پروژه­هاي معدني، تونلسازي و صنعتي در هر فضاي بسته ­بايستی مد نظر خاصی قرار گیرد. اين مسئله بخصوص در مورد فضاهايي كه ميزان توليد آلاينده­ها در آنها زياد بوده يا دهانه­هاي ارتباطي آنها با هواي آزاد فاصله زيادی دارد بسيار حائز اهميت است بنحویکه اگر در ابتداي طراحي و يا اجرا پروژه به مسئله مربوط به تهويه توجه كافي نشود، قطعاً در طول انجام عمليات، راندمان كاري پرسنل عملياتي و ماشين آلات به جهت كمبود هوا و اكسيژن كافي (دما و رطوبت مناسب) بسيار پايين آمده و علاوه بر آن ممكن است زيان­هاي عمده­اي را به ماشين آلات و سلامت نيروي انساني وارد آورد. بطور کلی یکی از متداولترین روش های تهویه در پروژه های زیرزمینی، احداث چاه های قائم بنام شفت از سطج زمین تا محل تهویه مورد نظر می باشد. قرار گیری پروژه تونل بلند دشت ذهاب در واحدهای رسوبی زاگرس چین خورده که از نظر پتانسیل تشکیل میعانات و گازهای سمی و انفجاری (شاخص مخازن نفتی همچون متان و سولفید هیدروژن) دارای شرایط مستعدی بوده و همچنین لزوم انجام تهویه مداوم و تأمین هوای تازه مورد نیاز کارکنان بجهت طولانی بودن مسیر تونل مذکور احداث شفت SV4 را امری ضروری بنظر می رساند. لذا با توجه به تحمیل هزینه های هنگفت حفاری شفت های تهویه بسته به شرایط زمین شناسی آنها در این بررسی تلاش شده است تا در گام اول به بررسی و جانمایی اولیه موقعیت های مناسب شفت تهویه با در نظر گرفتن مخاطرات پیش روی تونل، شرایط زمین شناسی و هیدروژئولوژی محل شفت پرداخته شود و سپس در گام بعدی به ارزیابی جنبه های فنی و اقتصادی و همچنین زمان اجرای هر یک از گزینه های پیشنهادی پرداخته شده و در نهایت نتایج بدست آمده از این تحقیق منجر به معرفی گزینه برتر شده است.</p> مهدی رسولی ملکی حق نشر تحلیل ریسک دینامیکی تونل‌های بزرگ مقطع با استفاده از روش‌ ماتریس احتمال – اثر (مورد مطالعاتی: تونل راه‌آهن کوهین محور قزوین- رشت) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/IJRM-1-4-4 <div align="center"><table dir="rtl" width="88%" border="1" cellspacing="0" cellpadding="0"><tbody><tr><td width="82%"><p class="a" dir="RTL">امروزه به دلیل رشد روز افزون جمعیت ترددهای شهری و بین شهری در حال افزایش است و همین عامل باعث به کارگیری تونل‌های ریلی و آسفالته برای کاهش ترافیک‌ها، سوخت‌های مصرفی و غیره شده است. تونل راه‌آهن کوهین که در قسمت غربی رشته‌کوه البرز و در محور قزوین- رشت قرار دارد یکی از تونل‌های بزرگ مقطع بین شهری کشور است. پرواضح است که در اهمیت جلوگیری از خسارت‌های مالی و جانی در چنین سازه‌هایی، سازه علاوه‌بر تحمل بارهای استاتیکی باید قادر به تحمل بارهای دینامیکی هم‌چون زلزله نیز باشد. به‌دلیل این که بارهای دینامیکی وارد بر تونل باعث ایجاد ریسک‌های متفاوتی در مقاطع مختلف تونل می‌شوند، در این تحقیق مقاطع با روباره‌های 6، 15، 30، 40، 60، 80 و 100 متری از تونل کوهین به‌منظور تعیین بیشینه ریسک در اثر بارهای دینامیکی ایجاد شده مورد بررسی قرار گرفتند. این مقاطع ابتدا به‌وسیله روش‌های تحلیلی در شرایط لغزش کامل و بدون لغزش تحت بارهای دینامیکی ایجاد شده توسط دو گسل زلزله‌خیز زنجان و شمال قزوین به‌صورت دینامیکی تحلیل شدند. سپس ریسک مقاطع با استفاد از روش ماتریس احتمال-اثر مورد بررسی قرار گرفتند که نتایج به دست آمده نشان می‌دهد بیش‌ترین ریسک در مقاطع با روباره‌های 6، 80 و 100 متری ایجاد می‌شود.</p></td></tr></tbody></table></div> رضا میکائیل عرفان شافعی سعید حسنی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-01-21 2020-01-21 35 49 رفتار خستگي یک سنگ شکننده سخت تحت بارگذاري سيکلي http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/IJRM-1-4-3 <p class="a" dir="RTL"><span lang="FA">هدف از این پژوهش ارزیابی رفتار خستگي</span><span lang="FA">سنگ هاي سخت گرانیتوئدی تحت بارگذاري چرخه اي تک محوره می باشد. بدين منظور 4 نمونه مغزه تحت بارگذاری استاتیکی و 6 نمونه تمونه مغزه تحت بارگذاری دینامیک از نوع بارگذاري نيرو کنترل و جابجايي کنترل قرار گرفت. آزمون هاي نيرو</span><span lang="FA">کنترل در ترازهاي تنش متغيير و دامنه بارگذاري ثابت (68% مقاومت فشاری تک محوري) و فرکانس يک هرتز انجام گرديد. آزمون جابجايي کنترل به صورت پله اي با افزايش حد بالای جابجایی و دامنه بارگذاري ثابت انجام شد. به منظور ارزیابی نتایج آزمونهای خستگی پارامترهای کرنش بيشينه و کمينه محوري، کرنش بيشينه و کمينه جانبي، مدول­هاي مماسي و متقاطع، چقرمگي و انرژي وارفتگي بکار گرفته شد. نتايج نشان داد که اين تيپ سنگي حساسیت کمی به آسيب خستگي نشان مي دهد چرا که رفتار غالب آن الاستیک است. از بين پارامترهاي آسيب خستگي، پارامتر کرنش جانبي آسيب سه مرحله اي خستگي را بهتر نشان می دهد. بعلاوه مشاهده گردید که حلقه وارفتگی عملا برای این تیپ سنگی تشکیل نشده و شکست سنگ به صورت انفجاری است. همچنين، آزمون جابجايي کنترل نشان داد که اين تيپ سنگي رفتار کرنش نرم شوندگي ضعیفی را نشان میدهد </span></p> Aliakbar Momeni حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-01-21 2020-01-21 23 33 تحلیل عددی نیروهای وارد بر برش¬دهنده دیسکی در فرآیند برش خطی سنگ توسط روش FEM http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-3-6 <span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">از مهم‌ترین نتایج فرآیند برش خطی سنگ، برآورد دقیق و واقعی نیروهای برش وارد بر برش­دهنده دیسکی است که می­تواند مقدمه­ای برای توسعه مدل­هایی جهت پیش­بینی عملکرد ماشین­های حفر تمام مقطع تونل</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;" lang="FA" dir="RTL"> (</span><span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 10pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin';" lang="EN-US">TBM</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;" lang="FA" dir="RTL">) </span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;" lang="AR-SA" dir="RTL">باشد. </span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;" lang="FA" dir="RTL">در این مطالعه، مدل­سازی عددی فرآیند برش سنگ توسط برش­دهنده دیسکی با استفاده از کد تجاری المان محدود </span><span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 10pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin';" lang="EN-US">ABAQUS</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;" lang="FA" dir="RTL">مطرح‌شده است و جهت راستی­آزمایی مدل، از نتایج آزمایشگاهی آزمون برش خطی (</span><span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 10pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin';" lang="EN-US">LCM</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;" lang="FA" dir="RTL">) بر سنگ آهک ایندیانا توسط رستمی (1997) استفاده شده است. پس از حل مدل پیشنهادی، نیروهای وارد بر مدل برش­دهنده دیسکی در سه راستا از مدل برش خروجی گرفته‌شده است و میانگین هرکدام توسط کدی که در محیط نرم­افزار </span><span style="font-family: 'Times New Roman','serif'; font-size: 10pt; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA; mso-bidi-font-family: 'B Nazanin';" lang="EN-US">MATLAB</span><span style="font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: FA;" lang="FA" dir="RTL"> توسعه داده شد، محاسبه‌شده است. مقایسه نتایج حاصل از مدل­سازی عددی و آزمایش برش خطی نشان می­دهد که مطابقت بسیار خوبی بین آن­ها برقرار است.</span> رضا محمدی جعفر خادمی حمیدی فرهاد صمیمی نمین حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2018-01-01 2018-01-01 55 66 تأثیر نرخ بارگذاری بر مکانیزم شکست سنگ تحت بارگذاری کشش غیر مستقیم http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-2-5 شناسایی مکانیزم شکست سنگ‌ها در شرایط مختلف بارگذاری، یکی از مهمترین پیش نیازهای طراحی سازه‌های سنگی است. در سال‌های اخیر، از یک سو توسعه روزافزون سازه‌های سنگی و از سوی دیگر افزایش طیف بارهای دینامیک باعث شده تا اهمیت این مساله بیش از پیش مطرح شود. هدف از این مطالعه بررسی تأثیر نرخ بارگذاری بر مکانیزم شکست سنگ است. برای این منظور تعدادی نمونه برزیلی از یک نوع ماسه سنگ همسان و همگن تهیه شده و این نمونه‌ها با استفاده از یک دستگاه بارگذاری جابه‌جایی‌ ـ کنترل تحت بار یکنواخت با شش نرخ بارگذاری ‌متفاوت (3<sub>/</sub>0، 6<sub>/</sub>0، 2<sub>/</sub>1، 4<sub>/</sub>2، 8<sub>/</sub>4، 6<sub>/</sub>9 میلی‌متر بر دقیقه) قرار داده می‌شود، همچنین به منظور رفتارنگاری فرآیند شکست سنگ در حین بارگذاری، سیستم ثبت امواج صوتی ساطع شده (AE) از سنگ نیز مورد استفاده قرار گرفته است. بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که تغییر در نرخ بارگذاری باعث تغییر اساسی در مکانیزم شکست سنگ می‌شود به طوری که افزایش نرخ بارگذاری باعث می‌شود تا درصد ترک‌های کششی ایجاد شده در نمونه کاهش یابد و به تعداد ترک‌های برشی اضافه شود. حمیدرضا نجاتی عبدالهادی قزوینیان حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-09-20 2017-09-20 55 65 شبیه سازی عددی مقاطع بحرانی و تحلیل پایداری سیستم نگهداری تونل راه همرو http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/59 جابجایی‏های ایجاد شده در اثر حفاری فضاهای زیرزمینی، سبب القای تنش های غیر مجاز در سیستم نگهداری می شود. در این مقاله با مدل سازی عددی تونل راه همرو، به منظور بررسی پایداری سیستم نگهداری این تونل، نیروها و ممان های سیستم نگهداری پایش و ضریب ایمنی آن تعیین گردیده است. برای ارزیابی سیستم نگهداری، سه مقطع با روباره های مختلف مد نظر قرار گرفته شد. جهت ارزیابی نیروها روی سیستم نگهداری تونل همرو از روش عددی تفاضل محدود (Flac 2D) و نرم افزار ارزیابی اثر متقابل نیروی محوری و ممان خمشی (SpColumn) استفاده شده است. نتایج نشان می دهد که سیستم نگهداری در مقابل نیروها و ممان های وارد در مقاطع 1 (روباره 30 متر) و 2 (روباره 60 متر) با ضرایب ایمنی 2/2 و 5/1 پایدار و در مقطع 3 (روباره 125 متر) با ضریب ایمنی 87/0 ناپایدار است. همچنین آنالیز حساسیت سیستم نگهداری تونل مذکور نسبت به K سنجیده شد. نتایج نشان داده است که در مقاطع 1 و 2 با اندازه گیری دقیق مقدار K، می توان به کاهش هزینه ها و سرعت بخشیدن در اجرای تونل کمک کرد. در مقطع 3 تونل در مقادیر مختلف K ناپایدار بوده و بازبینی در طراحی اولیه ضروری است فرهاد صمیمی نمین محمد برایی کردکندی احمد لاجوردی حق نشر تاثیر پارامترهای مقاومت برشی توده‌سنگ بر ظرفیت باربری پی سنگ‌های مستغرق http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/IJRM-1-1-1 <p class="a" dir="RTL">در این تحقیق، تاثیر پارامترهای مقاومت برشی سنگ بکر و درزها بر ظرفیت باربری توده‌سنگ­های حاوی دو دسته درز عمود بر هم در حضور آب زیرزمینی بررسی شده است. تحلیل‌های انجام شده، به روش مرز بالای آنالیز حدی بوده است. شیب یکی از دسته‌ درزها، مقادیر °15α=، °30α= و °45α= در نظر گرفته شده و معیار خرابی قسمت بکر سنگ و درزها از نوع مور کولمب فرض شده است. روابط مرز بالای ظرفیت باربری یک شالوده نواری واقع بر پی‌سنگ برای دو حالت وجود و عدم وجود آب زیرزمینی تعیین شده است و نتایج بدست آمده با برخی از مهمترین تحقیقات انجام شده توسط سایر محققین مقایسه شده است. همچنین تاثیر پارامترهای مقاومت برشی سنگ بکر و درزها بر میزان کاهش ظرفیت باربری ناشی از وجود آب نیز مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که کاهش ظرفیت باربری ناشی از وجود آب، در حالت °15α= بیشتر از سایر زوایای مورد بررسی است. همچنین افزایش چسبندگی درزه‌ها نسبت به چسبندگی سنگ بکر، سبب کاهش تاثیر آب زیرزمینی بر ظرفیت باربری پی‌سنگ می‌شود. علاوه بر این افزایش زاویه اصطکاک سنگ بکر و درزها سبب می‌شود که آب زیرزمینی، کاهش بیشتری در ظرفیت باربری ایجاد کند.</p> احمد فهیمی¬فر سید میثم ایمانی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2020-01-21 2020-01-21 1 17 مقایسه مقادیر چقرمگی شکست مد I سنگ بازالت در آزمون نمونه‌های استوانه‌ای و دیسکی با شیار مستقیم http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-2-1 چقرمگی شکست مبین مقاومت در برابر گسترش ترک و یکی از مهم‌ترین پارامترهای مکانیک شکستی سنگ‌ها و سایر جامدات است. آزمون‌های مختلفی به منظور تعیین چقرمگی شکست مود I سنگ‌ها ارایه شده که نتایج آن‌ها در عمل با یکدیگر تفاوت دارند، در این مقاله از بین روش‌های مختلف تعیین چقرمگی شکست سنگ‌ها در مود I، دو آزمون نمونه استوانه‌ای با شیار مستقیم و نمونه دیسکی با شیار مستقیم به منظور تعیین میزان اختلاف مقادیر چقرمگی شکست انتخاب شدند. نتایج حاصل مبین اختلافی 5<sub>/</sub>13 درصدی، بین مقادیر چقرمگی شکست این دو آزمون که اختلاف چندان زیادی نبود، است. به منظور بررسی علل تفاوت مقادیر چقرمگی شکست، مدل‌سازی عددی این دو آزمون با روش المان محدود سه بعدی صورت گرفت. نتایج مدل‌سازی عددی نشان‌دهنده‌ حجم یکسان ناحیه پلاستیک نوک ترک در این دو آزمون بود، در نتیجه صحت نظریه الاستیک خطی برای هر دو آزمون به یک مقدار است. عامل دیگری که برای بررسی علت تفاوت مقادیر چقرمگی شکست در این دو آزمون مورد بحث واقع شد، نسبت ضخامت شیار به طول نمونه بود که با توجه به کمتر بودن این نسبت در نمونه‌های استوانه‌ای با شیار مستقیم و در نتیجه صحیح‌تر بودن فرض شیار به عنوان یک ترک در این نمونه‌ها، آزمون نمونه استوانه‌ای با شیار مستقیم مقادیر قابل اعتمادتری از چقرمگی شکست ارایه می‌کنند. مهدی موسوی علی محمد پاکدامن حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-09-20 2017-09-20 1 8 بررسی رفتار مکانیکی نمونه‌های بازالت دارای ترک‌های باتعداد و زوایای متفاوت در تنش فشاری تک‌محوره http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/IJRM-1-4-1 در این مطالعه آزمایش‌های فشاری تک‌محوره بر روی نمونه‌های بازالت دارای ترک‌های مصنوعی با تعداد و زوایای متفاوت بوسیله دستگاه بارگذاری هوشمند و نیز از طریق مدلسازی عددی انجام شد. نتایج نشان می‌دهند که مقدار مقاومت فشاری تک محوره، مدول یانگ و کرنش محوری در نمونه‌های با ترک‌های مصنوعی کمتر از نمونه بکر بوده و میزان این کاهش به هندسه ترک مصنوعی وابسته است. نحوه بهم وصل شدن ترک‌ها نیز در نمونه‌ها مطالعه و انواع ترک‌های گسترش یافته از نوک ترک‌های مصنوعی در نمونه‌ها توصیف شدند. ایجاد انواع ترک‌های کششی، برشی و ترکیب کششی-برشی و نحوه بهم وصل شدن ترک‌های مصنوعی بستگی به هندسه ترک مصنوعی دارد و با استفاده از آن، مد شکست و فرآیند ایجاد ترک در این نمونه‌ها مطالعه می‌شود. همچنین تأثیر بهم وصل شدن ترک‌ها بر مقاومت و رفتار شکست نمونه‌های بازالت تحت فشار تک محوره مورد بررسی قرار می‌گیرد. این بررسی رفتار مکانیکی ترک‌های با تعداد و زوایای متفاوت، درک بیشتری از مفاهیم شکست سنگ تحت فشار تک محوره را فراهم می‌نماید. محمدفاروق حسینی حسن قاسم زاده حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2018-08-29 2018-08-29 1 9 بررسی رفتار مکانیکی نمونه های بازالت دارای ترک های با تعداد و زوایای متفاوت در تنش فشاری تک محوره http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/54 <div style="direction: rtl;">در این مطالعه آزمایش­های فشاری تک محوره بر روی نمونه­های بازالت دارای ترک­های مصنوعی با تعداد و زوایای متفاوت بوسیله دستگاه بارگذاری هوشمند<a title="" href="file:///F:/thesis/paper/site%20nashrie%20sang/6%20format%20nashrie%20shode%20final.docx#_ftn1">[1]</a>و نیز از طریق مدلسازی عددی انجام شد. نتایج نشان می­دهند که مقدار مقاومت فشاری تک محوره، مدول یانگ و کرنش محوری در نمونه­های با ترک­های مصنوعی کمتر از نمونه بکر بوده و میزان این کاهش به هندسه ترک مصنوعی وابسته است. نحوه بهم وصل شدن ترک­ها نیز در نمونه­ها مطالعه و انواع ترک­های گسترش یافته از نوک ترک­های مصنوعی در نمونه­ها توصیف شدند. ایجاد انواع ترک­های کششی، برشی و ترکیب کششی-برشی و نحوه بهم وصل شدن ترک­های مصنوعی بستگی به هندسه ترک مصنوعی دارد و با استفاده از آن، مد شکست و فرآیند ایجاد ترک در این نمونه­ها مطالعه می­شود. همچنین تأثیر بهم وصل شدن ترک­ها بر مقاومت و رفتار شکست نمونه­های بازالت تحت فشار تک محوره مورد بررسی قرار می­گیرد. این بررسی رفتار مکانیکی ترک­های با تعداد و زوایای متفاوت، درک بیشتری از مفاهیم شکست سنگ تحت فشار تک محوره را فراهم می­نماید.<div><br clear="all" /><hr align="left" size="1" width="33%" /><div><p><a title="" href="file:///F:/thesis/paper/site%20nashrie%20sang/6%20format%20nashrie%20shode%20final.docx#_ftnref1">[1]</a> Servo control</p></div></div></div> حسن قاسم زاده حق نشر بررسی رفتار مکانیکی نمونه های بازالت دارای ترک های با تعداد و زوایای متفاوت در تنش فشاری تک محوره http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/53 <div style="direction: rtl;">در این مطالعه آزمایش­های فشاری تک محوره بر روی نمونه­های بازالت دارای ترک­های مصنوعی با تعداد و زوایای متفاوت بوسیله دستگاه بارگذاری هوشمند<a title="" href="file:///F:/thesis/paper/site%20nashrie%20sang/6%20format%20nashrie%20shode%20final.docx#_ftn1">[1]</a>و نیز از طریق مدلسازی عددی انجام شد. نتایج نشان می­دهند که مقدار مقاومت فشاری تک محوره، مدول یانگ و کرنش محوری در نمونه­های با ترک­های مصنوعی کمتر از نمونه بکر بوده و میزان این کاهش به هندسه ترک مصنوعی وابسته است. نحوه بهم وصل شدن ترک­ها نیز در نمونه­ها مطالعه و انواع ترک­های گسترش یافته از نوک ترک­های مصنوعی در نمونه­ها توصیف شدند. ایجاد انواع ترک­های کششی، برشی و ترکیب کششی-برشی و نحوه بهم وصل شدن ترک­های مصنوعی بستگی به هندسه ترک مصنوعی دارد و با استفاده از آن، مد شکست و فرآیند ایجاد ترک در این نمونه­ها مطالعه می­شود. همچنین تأثیر بهم وصل شدن ترک­ها بر مقاومت و رفتار شکست نمونه­های بازالت تحت فشار تک محوره مورد بررسی قرار می­گیرد. این بررسی رفتار مکانیکی ترک­های با تعداد و زوایای متفاوت، درک بیشتری از مفاهیم شکست سنگ تحت فشار تک محوره را فراهم می­نماید.</div><div><hr align="left" size="1" width="33%" /><div><p><a title="" href="file:///F:/thesis/paper/site%20nashrie%20sang/6%20format%20nashrie%20shode%20final.docx#_ftnref1">[1]</a> Servo control</p></div></div> حسن قاسم زاده حق نشر تعیین پارامترهای ژئومکانیکی و ظرفیت باربری مجاز پی‌های سنگی مخازن سطحی نفت خام در جزیره خارک http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-2-4 پی‌های سنگی در مقایسه با پی‌های خاکی به دلیل ماهیت سنگی آن‌ها دارای مقاومت و صلبیت بیشتری بوده و به همین دلیل در مقابل بسیاری از بارهای وارده، باربری لازم را از خود نشان می‌دهند. اما عواملی از قبیل خردشدگی توده سنگ، وجود ناپیوستگی‌ها، هوازدگی شدید، وجود حفرات کارستی، گسله‌داری و غیره موجب کاهش باربری آن‌ها می‌شود. جزیره خارک یکی از مهم‌ترین پایانه‌های صادرات نفت ایران است که در آن مخازن عظم ذخیره سازی نفت خام با ظرفیت‌های مختلف ایجاد شده است. این مخازن نیاز به پی مناسب دارند که هم ظرفیت باربری کافی داشته و هم بتواند نشست را محدود کند. در این پژوهش روش‌های مختلف تعیین ظرفیت باربری شامل؛ استفاده از آیین نامه‌ها، روش‌های تجربی، روش‌های تحلیلی و روش عددی مورد بررسی قرار می‌گیرد. در ادامه ظرفیت باربری پی‌های سنگی مخازن ذخیره سازی نفت خام واقع در جزیره خارک توسط روش‌های مختلف تعیین می‌شود. در این ارتباط به منظور بررسی ناپیوستگی‌ها و عوامل ضعیف ساختاری از شاخص مقاومت زمین شناسی استفاده شده است. نتایج بررسی‌ها و مطالعات نشان می‌دهد که ناپیوستگی‌ها تاثیر زیادی در ظرفیت باربری پی‌های سنگی دارد. ظرفیت باربری و نشست پی‌های جزیره خارک در حد مجاز بوده و برای ساخت مخازن ذخیره سازی نفت خام مناسب است. سعید سلطانی محمدی شکراله زارع مجید نیکخواه مهدی قنواتی نسب حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-09-20 2017-09-20 41 53 بررسی اثر مقیاس بر پارامترهای هندسی سطوح درزه http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/50 <p class="a" dir="RTL"><span lang="FA">از آنجایی که رفتار توده سنگ به شدت تحت تاثیر رفتار مکانیکی درزه‌ها می‌باشد، تا کنون آزمایشات بسیاری جهت درک بهتر رفتار درزه‌های سنگی توسط محققان انجام شده است. بر اساس مطالعات انجام شده، مشخص شده است که رفتار مکانیکی درزه‌های سنگی می‌تواند به عنوان تابعی از مقیاس تغییر کند. در طول چهل سال گذشته، مطالعات وسیعی بر روی اثر مقیاس بر روی رفتار مکانیکی درزه‌های سنگی انجام شده است. بسیاری از این مطالعات نتایج متناقضی را در بر داشته است. برخی از مطالعات کاهش در مقاومت و زبری را با افزایش ابعاد ناپیوستگی نشان داده‌اند. مطالعات دیگر وجود اثر مثبت مقیاس را نشان داده‌اند و برخی دیگر ترکیبی از اثرات مثبت و منفی و یا عدم تأثیر مقیاس را نشان داده‌اند. بنابراین ماهیت و سازوکار اثر مقیاس بر رفتار مکانیک درزه‌های سنگی هنوز به طور کامل شناخته نشده و نیاز به مطالعات بیشتری دارد. یکی از مهم‌ترین پارامترهایی که بر روی رفتار برشی درزه‌ها تاثیر گذار است خصوصیات هندسی سطوح آن‌ها می‌باشد. بنابراین بررسی پارامترهای هندسی سطوح درزه با در نظر گرفتن اثر مقیاس بر آن‌ها تا حد زیادی می‌تواند تبیین کننده رفتار وابسته به مقیاس درزه‌ها باشد.</span></p><p class="a" dir="RTL"><span lang="FA">در پژوهش حاضر سه سطح طبیعی درزه با هندسه‌های متفاوت و با ابعاد بیشتر از </span><span dir="LTR">cm<sup>2</sup></span><span lang="FA"> 2500 از طبیعت انتخاب شده‌اند. برای ابعاد </span><span dir="LTR">mm<sup>2</sup></span><span lang="FA"> 50 × 50 تا </span><span dir="LTR">mm<sup>2</sup></span><span> <span lang="FA">500 × 500، پارامترهای هندسی مهم درزه محاسبه شده و اثر مقیاس بر این پارامترها و تغییرات مقادیر آن‌ها نسبت به مقیاس مورد بررسی قرار گرفته است. بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد اثر مقیاس بر پارامترهای مختلف هندسی یکسان نبوده و بسته به نوع هندسه درزه و چگونگی توزیع پارامترهای زبری اولیه و ثانویه سطح، نتایج متفاوتی را به همراه خواهد داشت.</span></span></p> عبدالهادی قزوینیان محمد جواد آذین فر حمید رضا نجاتی حق نشر بررسی اثرات زیست¬محیطی ناشی از افت سطح آب زیرزمینی در اثر حفر تونل‏های بزرگ¬مقطع (مطالعه موردی: تونل راه¬آهن کوهین محور قزوین-رشت) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/49 <p class="a" dir="RTL">امروزه یکی از چالش­های موجود در مدیریت ایمنی فضاهای زیرزمینی در حال ساخت، جریان یافتن آب به داخل این فضاها می­باشد. بدون شک، این امر یکی از مسائلی است که ممکن است آثار مخربی بر روند عملیات حفاری و فعالیت جنبی بعد از آن داشته باشد؛ لذا محاسبه­ی میزان نرخ نفوذ آب به داخل تونل از نقطه نظر پیش­بینی تمهیدات ایمنی قبل از شروع عملیات حفاری از اهمیت به سزایی برخوردار است. علاوه بر اثرات نامطلوب زیست­محیطی ناشی از افت سطح آب زیرزمینی که در نتیجه­ی آن موجب پدیده نشست در سطح بالای تونل و سطح ایستابی می­شود، موجب تغییر در روند جریان آب زیرزمینی در منطقه می­شود که می­بایست تمهیدات لازم برای کاهش آن صورت گیرد. در این تحقیق، ابتدا اثرات نامطلوب زیست­محیطی ایجادشده در اثر حفر تونل راه­آهن کوهین که شامل نشست زمین در سطح ایستابی و تغییر در روند جریان آب زیرزمینی در منطقه است، مورد بررسی قرار گرفته و در ادامه، راهکارهایی برای کاهش این اثرات ارائه می¬شود که می‏توان به بازیابی سطح آب زیرزمینی با استفاده از پوشش بتنی آب­بند بدون انجام عملیات زهکشی و نیز به­کارگیری همزمان روش فورپولینگ اشاره کرد که انجام این امر مستلزم استفاده از پوشش بتنی با خصوصیات مقاومتی بالا جهت تحمل فشار هیدرواستاتیکی آب جمع­شده در پشت پوشش است.</p> رضا میکائیل lمحمد عطایی فرهنگ سرشکی امیر جعفرپور گلسا صادق اسلام حق نشر ارزیابی عوامل موثر بر شکست مصالح دانه‌ای با استفاده از شبیه‌سازی به روش اجزای مجزا http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-1-1 <div style="direction: rtl;">بر اساس نتایج آزمون‌های آزمایشگاهی، پارامترهای گوناگونی بر رفتار مصالح دانه‌ای تاثیر دارند. در این مقاله، تاثیر تنش همه‌جانبه، شکل و حالت شکست دانه‌ها بر گسترش شکست ذرات در مصالح دانه‌ای مورد مطالعه قرار گرفته است. برای رسیدن به این منظور، از شبیه‌سازی عددی چندین آزمون دومحوری به کمک روش اجزای مجزا استفاده می‌شود. روش‌های عددی علاوه بر مزایایی مانند ارزان و سریع بودن، قابلیت تمرکز بر روی یک یا چند پارامتر خاص را نیز دارند. برای هرکدام از پارامترهای مورد بررسی، نتایج شبیه‌سازی‌های انجام‌شده به صورت منحنی‌های درصد شکست ذرات نسبت به تنش همه‌جانبه ترسیم می‌گردد. آزمایش‌ها برای سه شکل مختلف از ذرات (سه، چهار و شش‌گوشه‌ای) که دارای دو حالت شکست متفاوت (تقسیم به دو قسمت مساوی یا فرسایش گوشه‌های تیز) هستند اجرا شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که افزایش هر دو پارامتر تیزگوشه‌گی و تنش همه‌جانبه باعث گسترش شکست ذرات نمونه‌ها می‌شود. علاوه بر این، حالت شکست نیز تاثیر قابل توجهی در میزان شکست ذرات دارد. در نهایت، نتایج بدست‌آمده از مدلسازی‌های عددی با کد اجزای مجزای استفاده‌شده در این تحقیق با نتایج عددی و تجربی حاصل از کارهای گذشته در یک نمودار مورد مقایسه قرار گرفته است. مقایسه بین نتایج، تطابق قابل‌قبول بین آن‌ها را نشان می‌دهد. اختلافاتی نیز در نتایج به چشم می‌خورد که ممکن است ناشی از دوبعدی بودن شبیه‌سازی و همچنین تفاوت در نحوه در تعریف شکست در آزمایشهای تجربی با عددی باشد. بنابراین در مجموع، استفاده از کد مورد نظر برای شبیه‌سازی‌های آتی مناسب بنظر می‌رسد.</div> احمد فهیمی فر علی امین زاده حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-06-20 2017-06-20 1 10 مطالعه آزمایشگاهی اثر طول بازه تحت فشار بر روی فشار شکست در روش شکست هیدرولیکی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-3-5 <p class="a" dir="RTL">شکست هیدرولیکی در مقایسه با دیگر روش‌های موجود، روشی ساده و سریع برای اندازه‌گیری تنش‌های برجا است. این روش به منظور تعیین بزرگی و جهت تنش‌های افقی حداکثر و حداقل در چاه‌های عمیق یا در چال‌های کم عمق که معمولا با دیگر روش‌ها مقدور نیست، مورد استفاده قرار می‌گیرد. موضوع این مقاله، بررسی تاثیر فاصله بین پکرها بر روی فشار شکست در روش شکست هیدرولیکی است. در این رابطه، یک مدل فیزیکی آزمایشگاهی طراحی و ساخته شد و تعداد زیادی آزمایش انجام شد. نتایج نشان دادند که با افزایش نسبت طول بازه تحت فشار به قطر چاه تا حدود 7، فشار شکست کاهش می‌یابد و از این مقدار به بعد، به سمت یک مقدار ثابت تمایل دارد.</p> سید رحمان ترابی حامد شیرازی فرهنگ سرشکی حسین میرزایی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2018-01-01 2018-01-01 47 53 انتخاب ماشین تونل‌بری تمام مقطع (TBM) مناسب با استفاده از روش شباهت به گزينه ايده‌آل فازي (FTOPSIS) مطالعه موردی: قطعه دوم تونل امام زاده هاشم (ع) http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-2-3 استفاده از ماشین‌های تونل‌بری مکانیزه تمام مقطع تحت شرایط زمین‌شناسی مختلف، به منظور حفاری تونل‏های طویل در سال‌های اخیر گسترش زیادی پیدا کرده است. انتخاب ماشین تونل‌بری تمام مقطع مناسب، یکی از مراحل مهم و تعیین کننده در پیش‌برد فرآیند حفاری است. در این راستا می‌توان با توجه به مشخصات محیط حفاری و ماشین تونل‌بر، مناسب‌ترین ماشین را انتخاب کرد. در گام نخست از این تحقیق معیارهایی از قبیل: شاخص <em>RQD</em>، مقاومت فشاری، مقاومت کششی، ناپایداری سینه‌کار، ناپایداری دیواره‌ها، فاصله‌داری ناپیوستگی‌ها، هجوم آب مچاله شوندگی، زون‌های گسلی، حفرات انحلالی، قطر تونل، شیب تونل، شعاع انحنای مسیر در مسیر قطعه دوم تونل امام‌زاده هاشم (ع) مورد ارزیابی قرار گرفت و در گام بعد به بررسی و انتخاب مناسب‌ترین ماشین تونل‌بری مکانیزه از میان چهار ماشین پیشنهادی پرداخته شد. بدین ترتیب با استفاده از روش <em>Fuzzy-TOPSIS</em> و بهره‌گیری از نظرات خبرگان، مناسب‌ترین ماشین تونل‌بری مکانیزه برای حفاری قطعه دوم تونل امام‌زاده هاشم (ع) انتخاب شد. نتایج حاصل از بررسی نشان داد که با توجه به معیار‌های مذکور ماشین تونل‌بری <em>Double Shield Universal TBM</em> مناسب‌ترین گزینه برای حفاری قطعه دوم تونل امام‌زاده هاشم (ع) می‏باشد. رضا میکائیل پیمان جعفر شیرزاد جعفر خادمی حمیدی حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-09-20 2017-09-20 29 40 ارائه‌ی مدل ابتکاری DAT برای برآورد زمان و هزینه‌ی تونل و به‌روزرسانی با داده‌های حین حفاری http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-1-7 <p class="a" dir="RTL">کاهش عدم قطعیت‌ها در مورد زمان و هزینه‌ی نهایی ساخت تونل می‌تواند در مراحل اولیه‌ی برنامه‌ریزی‌ها و همزمان با حفاری، مفید واقع گردد و ریسک تصمیم‌گیری‌ها را تا حد قابل قبولی کاهش دهد. DAT ابزاری آماری است که با استفاده از داده‌های موجود، به پیش‌بینی احتمالاتی زمان و هزینه‌ی موردنیاز اجرای تونل می‌پردازد. در این مقاله با توجه به در دسترس نبودن ابزار DAT، مدل ابتکاری DAT ارائه‌شده که در آن برای کدنویسی مدل مارکوف از نرم‌افزار متلب و برای انجام شبیه‌سازی‌های مونت‌کارلو از نرم‌افزار پرت مستر استفاده شده است. همچنین در بسیاری از موارد برای داده‌های ورودی از نظرات افراد کارشناس از طریق پرسشنامه بهره گرفته شده است.</p><p class="a" dir="RTL">تونل جاده‌ی همرو به‌عنوان مطالعه موردی در این مقاله انتخاب شده است. ابتدا هرکدام از زمان و هزینه‌ی ساخت این تونل به کمک مدل ابتکاری DAT با استفاده از داده‌های قبل از شروع به حفاری بدست آمده‌اند. سپس با دست‌یابی به داده‌های جدید برای 100 متر حفاری‌شده از هر دو طرف ورودی و خروجی تونل، مدل به‌روز شده است. درنهایت عدم قطعیت کم‌تری درنتیجه‌ی به‌روزرسانی مدل برای زمان و هزینه بدست آمده است.</p> ارسلان محمودزاده شکراله زارع رحمان دارای حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-06-20 2017-06-20 69 88 مدلسازی آزمایشگاهی و عددی شکست هیدرولیکی در ماسه سنگ های لوشان http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/41 <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; unicode-bidi: embed; direction: rtl;" dir="RTL"><span style="line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-hansi-font-family: Cambria;" lang="AR-SA">در صنعت نفت به منظور افزایش شاخص تولید و بازیافت از چاه هایی که به علت برداشت طولانی مدت، بازده آن کاهش یافته است یا سنگ های اطراف چاه میزان نفوذپذیری کمی دارند از شکست هیدرولیکی استفاده می شود. از آنجایی که عملیات شکست هیدرولیکی، عملیاتی پر هزینه می باشد، بدست آوردن فشار لازم برای شکست هیدرولیکی و تعیین پمپ مناسب برای این عملیات، برای مجریان پروژه اهمیت به سزایی دارد. در این تحقیق به مدلسازی آزمایشگاهی و عددی شکست هیدرولیکی در ماسه سنگهای لوشان پرداخته شد. هدف از این مدلسازی ها بررسی نحوه ی شکست هیدرولیکی ، وضعیت تنش های اصلی در هنگام آغاز شکست و فشار لازم برای آغاز شکست در این سنگ ها می باشد. </span><span style="line-height: 115%; font-family: 'B Nazanin'; font-size: 10pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;" lang="FA">در این تحقیق، مدل های عددی ساخته شده بدون ترک و شکستگی پیش فرض بوده و مسیر و نحوه ی رشد ترک بدون هیچ پیش داوری و تعیین قبلی مورد بررسی قرار گرفت. فشار شکست های بدست آمده از مدلسازی عددی اختلاف کمی با آنچه از آزمایشگاه بدست آمده است دارد. در اغلب موارد ترک از قسمت مرکزی نمونه آغاز شده و به سمت دو سر نمونه گسترش می یابد و راستای گسترش ترک در راستای محور گمانه ی داخل نمونه و عمود بر تنش جانبی می باشد. مجریان طرح شکست هیدرولیکی می توانند با روش ارائه شده در این تحقیق و مدلسازی آزمایشگاهی و عددی شکست هیدرولیکی، فشار شکست هیدرولیکی در شرایط مختلف را بدست آورده و پمپ مناسب جهت عملیات را انتخاب نمایند. با توجه به اینکه نتایج بدست آمده از مدلسازی های عددی مطابقت خوبی با نتایج مدلسازی های آزمایشگاهی دارد، محدودیت ظرفیت پمپ موجود در آزمایشگاه را می توان با مدلسازی عددی جبران نمود. </span></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify; unicode-bidi: embed; direction: rtl;" dir="RTL"><span style="line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; font-size: 13pt; mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-language: FA;" lang="FA"> </span></p> مهدی حسینی عباس اکرمی حق نشر توسعه مدل اقتصادی جدید به‌منظور ارزیابی هزینه‌ها در فرآیند برش سنگ‌های کربناته http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-3-4 در حال حاضر صنعت برش سنگ یکی از جمله مهم‌ترین صنایع معدنی کشور می‌باشد که توجه ویژه به این بخش می‌تواند کمک شایانی به اقتصاد کشور در زمینه صادرات این محصول و رقابت سالم با کشورهای دیگر داشته باشد. همواره توجه به نیاز بازار و میزان سوددهی برای کارخانه‌های فرآوری از اهمیت بالایی در طراحی و برنامه ریزی تولید برخوردار بوده است. در تحقیق حاضر سعی شده است تا در گام نخست پس از شناسایی فاکتورهای هزینه‌ساز، به بررسی و محاسبه هزینه تولید به ازاء واحد مترمربع از 6 نوع سنگ ساختمانی کربناته پرفروش در بازار ایران با استفاده از مطالعات آماری پرداخته شود. در گام بعد پس از انجام محاسبات مربوط به هزینه‌های تولید، تابع سود حاصل از فروش متر مربع پلاک سنگی با توجه به متغیرهای مسئله شامل، نرخ پیشروی، عمق برش، شاخص قابلیت برش سنگ، قیمت خرید هر تن از کوپ و سایرهزینه‌های تولید، تعریف شد. در نهایت یک رتبه‌بندی بر اساس شاخص سودآوری میان سنگ‌های مورد مطالعه صورت پذیرفت. نتایج حاصل از بررسی‌ها نشان داد که سنگ تروارتن حاجی‌آباد، به عنوان سودآورترین سنگ از میان سنگ‌های<strong> </strong>کربناته مورد مطالعه در این تحقیق می‌باشد. رضا میکائیل محمد عطایی پیمان جعفر شیرزاد احسان جعفرنژاد قراحسنلو یاور جلیلی کشتیان حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2018-01-01 2018-01-01 39 46 بررسی تاثير ذرات پي گراول بر انتقال بار و رفتار سگمنت در تونلسازي مكانيزه با استفاده از شبیه سازی عددی http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/39 <p dir="RTL"> از مهمترین مزایای حفاری مکانیزه تونل با TBM های سپردار اجرای نگهداری دائم با استفاده از قطعات پیش ساخته بتن آرمه به نام سگمنت می باشد. در این روش حفاری تونل، يك فضاي خالي حلقوي در پشت سگمنت باقي مي‌ماند كه از داخل به پوشش سگمنتي و از خارج به زمين در برگيرنده محدود مي‌شود. به منظور توزیع یکنواخت بار وارد از سازند بر روی پوشش بتنی سگمنت، فضای خالی حلقوی بین این قطعات و توده سنگ در برگیرنده، بسته به محیط درونگیر، با تزریق پی گراول و دوغاب پر می شود. عمليات لازم براي پر كردن اين فضا پس آكند ناميده مي‌شود. یک ارزیابی واقع بینانه از بارگذاری پوشش سگمنت تنها زمانی امکان پذیر است که ویژگیهای پس آکند در نظر گرفته شود. در این مقاله هدف آنست که با استفاده از شبیه سازی عددی، تاثیر تزریق ذرات پی گراول را قبل از تزریق دوغاب بر تنش و جابجایی ایجاد شده در پوشش بتنی سگمنت و توزیع بار بر روی آن را در شرایط بارگذاری غیر یکنواخت بررسی کرد.</p><p dir="RTL"> با توجه به ماهیت مسئله و قابلیت نرم افزارها، دو نرم افزار <em>UDEC</em> و <em>PFC</em> دو بعدی مناسب دیده شدند. نتایج شبیه سازی عددی نشان می دهد، در شرایط اعمال بار غیر یکنواخت بر روی سگمنت، می توان این لایه را به صورت بالشتی در نظر گرفت که با اعمال بار از یک جهت، امکان جابجایی ذرات پی گراول وجود خواهد داشت، لذا از اعمال بارهای نقطه ای بر روی پوشش بتنی سگمنت جلوگیری به عمل خواهد آورد و این بار غیر یکنواخت، با حرکت دانه های پی گراول در محدوده فضای خالی حلقوی، به صورت یکنواخت تری توزیع خواهد شد. </p> محمود تابش پرویز رفعتی حق نشر مطالعه تاثیر شکل هندسی دیسک TBM بر خردایش سنگ توسط نرم افزار PFC2D http://journal.irsrm.net/index.php/irsrm/article/view/JRM-1-2-7 در این تحقیق با استفاده از کد جریان ذره دو بعدی (PFC2D) تاثیر شکل نوک برنده بر مکانیزم خردشدگی سنگ بررسی شده است. به این منظور، دو مدل عددی با مقاومت کششی متفاوت MPa 5 و MPa 25 ساخته و به ترتیب تحت تنش محصورکننده MPa5 و MPa20 قرار گرفتند. 8 برنده با اشکال هندسی متفاوت با نرخ m/s 02/0 به سطح سنگ برخورد کرده تا اینکه mm 4 در سنگ نفوذ نماید. بطور کلی 16 مدلسازی انجام شد. سنگ زیر برنده سه رفتار مکانیکی مختلف را نشان می‌دهد که عبارتند از: ناحیه شکسته شده زیر برنده، ناحیه پلاستیک دارای ترک­های موضعی زیر ناحیه شکسته شده و ناحیه الاستیک. زمانیکه مقاومت کششی سنگ MPa 5 است، تنش شکست حاصل از تیغه مقعر شکل کمترین و تعداد ترک­های ایجاد شده بیشترین است. این بدین معنی است که در سنگ با مقاومت MPa 5، شکل برنده تاثیر زیادی بر تنش شکست و وسعت شکست سنگ دارد. زمانیکه مقاومت کششی سنگ MPa 25 است، تیغه U شکل بیشترین شکست را ایجاد می‌کند ولی تنش شکست حاصل از تیغه‌ها یکسان است. این بدین معنی است که در سنگ با مقاومت MPa 25، شکل برنده تاثیری بر تنش شکست ندارد ولی وسعت شکست را کنترل می‌کند. بطور کلی تیغه مقعر شکل و U شکل با کمترین تنش مصرفی، بیشترین شکست را در سنگ با مقاومت کششی MPa 5 و MPa 25 ایجاد می‌کنند. با افزایش مقاومت کششی، تنش شکست افزایش می‌یابد مادامی­که وسعت شکست کم می‌شود. وهاب سرفرازی نسرین میخک بیرانوند حق نشر 2021 نشریه علمی- پژوهشی مکانیک سنگ ایران 2017-08-20 2017-08-20 75 88